Σταμάτης Βούλγαρης: ο πρώτος Έλληνας πολεοδόμος και αξιωματικός του Ναπολέοντα

Εμφανίσεις:

Ημ / νία: 19.11.19

Σταμάτης Βούλγαρης: ο σπουδαίος πρώτος Έλληνας πολεοδόμος κατά την Καποδιστριακή περίοδο

Αρκετά ενδιαφέρουσα για αυτόν που μελετά την νεότερη ιστορία είναι η προσωπικότητα του Σταμάτη Βούλγαρη καθώς το όνομα του έχει συνδεθεί με την πολεοδομικό σχεδιασμό ελληνικών πόλεων, τον Ιωάννη Καποδίστρια και τον γαλλικό στρατό του Ναπολέοντα.

Ο Σταμάτης Βούλγαρης γεννήθηκε στο Ποτάμι της Λευκίμμης το 1774. Πατέρας του ήταν ο Αλέξανδρος Βούλγαρης του Αλοϊζίου και μητέρα του η Λουκία Πανδή.

Έμαθε  τα πρώτα του γράμματα σε ηλικία επτά ετών στο σχολείο της Αγίας Ιουστίνης στη Γαρίτσα, όπου είχε για συμμαθητή του τον Ιωάννη Καποδίστρια.

Μια γενναία πράξη του κατά τη διάρκεια της πολιορκίας της Κέρκυρας από τους Ρώσους το 1798. Όταν ένα  βλήμα από κανόνι που δεν είχε εκραγεί έπεσε στο θέατρο San Giacomo, τότε εκείνος έσπευσε να το εξουδετερώσει τραβώντας το φυτίλι. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να σωθεί το θέατρο αλλά αρκετοί Γάλλοι Δημοκρατικοί  στρατιώτες καθώς και αρκετά σπίτια γύρω απ’ αυτό. Οι Γάλλοι για να τον τιμήσουν γι’ αυτήν την ηρωική του πράξη τον κατέταξαν στη γαλλική φρουρά και αργότερα τον πήραν μαζί τους στο Παρίσι.

Εκεί έγινε Γάλλος αξιωματικός. Με τη βοήθεια ενός φίλου του Ναπολέοντα σπουδάζει μηχανικός σε στρατιωτική σχολή στο Παρίσι. Επίσης, σπουδάζει στο κολλέγιο των «Τεσσάρων Εθνών» και  στην ιστορική και γεωγραφική υπηρεσία του γαλλικού στρατού ενώ παρακολουθεί και μαθήματα ζωγραφικής δίπλα στο μεγάλο δάσκαλο David.

Ως Γάλλος αξιωματικός ανέλαβε σπουδαίες στρατιωτικές αποστολές. Μεταξύ αυτών ήταν η υπεράσπιση των Ιονίων νήσων μετά την  ήττα των Γάλλων στο Αμπουκίρ. Συμμετείχε στην άμυνα της Λευκάδας και στην υπεράσπιση της Κέρκυρας από την πολιορκία των Ρωσότουρκων. Εκείνη την περίοδο συλλαμβάνεται και φυλακίζεται στη Μάλτα από τους Άγγλους. Με το πέρας μιας ειδικής αποστολής στην Ήπειρο και την Αλβανία  επιστρέφει στη Γαλλία για να πολεμήσει στο Βατερλό. Το 1823 πολεμά στην Ισπανία και στη συνέχεια στις Αντίλλες και τη Μαρτινίκα.

Κατά τη διάρκεια της ελληνικής επανάστασης θα πολεμήσει το 1828 στο πλευρό του Nicolas Joseph Maison, ο οποίος είχε επιφορτιστεί με την εκδίωξη του Ιμπραήμ από την Πελοπόννησο.

Στην απελευθερωμένη πλέον Ελλάδα ο Καποδίστριας εκτιμώντας τις τεχνικές  του γνώσεις του αναθέτει σημαντικά  πολεοδομικά σχέδια: η διαρρύθμιση του Ναυπλίου, του Άργους και της Τριπόλεως. Στο Ναύπλιο ανέλαβε μελέτη σχετικά με την εύρεση κατάλληλης τοποθεσίας και ανέγερσης ενός οικισμού για τους πρόσφυγες πολέμου. Η κορυφαία, όμως, πολεοδομική εργασία που του ανατέθηκε ήταν ο σχεδιασμός της πόλης της Πάτρας ενώ ο ίδιος με δικά του χρήματα κάλυψε την οικονομική δαπάνη για την δενδροφύτευση της πόλης.

Με την αποστράτευση του από το Γαλλικό στρατό όπου παρασημοφορήθηκε δύο φορές, έγραψε τρία βιβλία («Αναμνήσεις», «Ηθικοπλαστική μελέτη» και «Notice sur le Comte Capodistrias de la Grece»). Το τελευταίο αποτελεί μια σημαντική πηγή για την διακυβέρνηση της χώρας από τον Ιωάννη Καποδίστρια.

Τα τελευταία χρόνια της ζωής του αποσύρεται στην Κέρκυρα και στο χωριό Ποταμός, όπου πεθαίνει το 1842.

Συντάκτης: Νίκος Στούπης