Παύλος Προσαλέντης: ο Κερκυραίος σπουδαίος γλύπτης και το έργο που άφησε στην Κέρκυρα

Εμφανίσεις:

Ημ / νία: 09.01.20

Παύλος Προσαλέντης: ένας από τους εκπροσώπους της Επτανησιακής σχολής στην Γλυπτική

Ο Κερκυραίος γλύπτης, Παύλος Προσαλέντης υπήρξε μια από τις σημαντικότερες φυσιογνωμίες της εποχής του. Σύμφωνα με τους μελετητές, ήταν ο πρώτος νεοέλληνας γλύπτης που αποδέσμευσε τη γλυπτική από το δευτερεύοντα και διακοσμητικό ρόλο που είχε μετά την επικράτηση του Χριστιανισμού και συνέβαλε στην αναβίωσή της. Ακόμη, ήταν ο πρώτος γλύπτης στην Ελλάδα που κατάφερε να  χυτεύσει γλυπτά σε χαλκό.

Ο Παύλος Προσαλέντης γεννήθηκε στις 28 Ιουνίου 1784 στην Κέρκυρα. Καταγόταν από οικογένεια ευγενών, που είχε τις ρίζες της στο Βυζάντιο και μετανάστευσε στην Κέρκυρα μετά την άλωση. Στην γενέτειρα του πήρε τα πρώτα μαθήματα σχεδίου και γλυπτικής στη γενέτειρά του από τον ιταλό ξυλογλύπτη, Luigi Bossi. 

Στη συνέχεια, το 1803 πηγαίνει  στη Ρώμη για να συνεχίσει τις σπουδές του. Μαζί με το συμπατριώτη και φίλο του Δημήτριο Τριβώλη-Πιέρη γράφτηκαν στην Ακαδημία του Αγίου Λουκά, όπου μαθήτεψαν κοντά στον μεγάλο κλασικιστή γλύπτη,  Antonio Canova.

Μετά την επιστροφή στην Κέρκυρα, κατά τη διετία 1808-1809 συμμετείχε στην ίδρυση της Ακαδημίας Επιστημών από τους Γάλλους. Το 1811 ίδρυσε την πρώτη ιδιωτική Καλλιτεχνική σχολή στον ελλαδικό χώρο, η οποία τέσσερα χρόνια μετά μετατράπηκε σε δημόσια με πρωτοβουλία του Άγγλου αρμοστή Maitland. 

Με την ίδρυση της Ιονίου Ακαδημίας, εκλήθη από τον Guilford να διδάξει σχέδιο και πλαστική. Τα χρήματα που του πρότεινε ο λόρδος ως αμοιβή προτίμησε να τα προσφέρει ως υποτροφία για τους σπουδαστές της σχολής του. Επιπλέον, αν και δεν είχε ιδιαίτερη οικονομική άνεση, παρέδιδε μαθήματα δωρεάν και η αμοιβή που ζητούσε για πολλά έργα του ήταν μόνο το κόστος του υλικού και τα έξοδα μεταφοράς.

Συμμετείχε σε κάθε μορφής καλλιτεχνική εργασία στην Κέρκυρα και έπαιρνε σχεδόν αποκλειστικά όλες τις παραγγελίες για γλυπτά. Έδωσε ιδιαίτερο βάρος στον εμπλουτισμό της οικογενειακής αρχαιολογικής συλλογής και δημιούργησε αξιόλογη συλλογή από νομίσματα της αρχαίας Αιγύπτου και της Ελλάδας, ιδιαίτερα της Κέρκυρας.

Ως το 1808 εργαζόταν μαζί με τον Δημήτριο Τριβώλη-Πιέρη, τα σημαντικότερα έργα όμως τα έκανε μετά το θάνατο του φίλου του. Η προτομή του Δαιμονίου Πλάτωνα ( 1815) είναι από τα πρώτα έργα της ωριμότητάς του. Η επιγραφή που χάραξε σ’ αυτήν ήταν η εξής: "ΕΡΜΟΓΛΥ / ΦΙΚΗΣ / ΑΥΘΙΣ ΤΕΧΝΗΣ / ΚΟΡΚΥΡΑΙΩΝ / ΔΕΙΓΜΑ ΠΡΩΤΟΝ / ΤΟΥΤΟ ΠΑΥΛΟΣ / ΕΠΟΙΕΙ ΑΩΙΕ" και θεωρείται σημαντική για την ιστορία της νεοελληνικής γλυπτικής ως σημείο εκκίνησης. 

Στα έργα του περιλαμβάνονται ανδριάντες και προτομές, καθώς και ανάγλυφα για βάθρα. Ανάμεσά τους συγκαταλέγονται η προτομή του Thomas Maitland, η πρώτη σε ορείχαλκο της νεοελληνικής τέχνης, η προτομή του Frederick Adam. Στην Εθνική Πινακοθήκη φιλοξενούνται τα ανάγλυφα του για το κυλινδρικό βάθρο της προτομής του βασιλιά του Γεωργίου του Δ΄ ( έργο του Άγγλου γλύπτη Francis Chantrey), όπου παριστάνουν τις συμβολικές μορφές της Βρετανίας και του Ποσειδώνα, της Κέρκυρας και των υπόλοιπων Επτανήσων. 

Επίσης, σχεδίασε το υπερφυσικού μεγέθους άγαλμα της Βρετανίας, που τοποθετήθηκε στην κορυφή της πρόσοψης του ανακτόρου των Αγίων Γεωργίου και Μιχαήλ, καθώς και τα ανάγλυφα με τις συμβολικές παραστάσεις των επτά νησιών, που κοσμούν τις μετόπες της πρόσοψης στο ίδιο ανάκτορο. Ακόμα, σχεδίασε τις ενδυμασίες των διδασκόντων και των μαθητών της Ιονίου Ακαδημίας και στο ναό της Πλατυτέρας σώζονται δύο αγιογραφίες του.

 Για την πολύπλευρη προσφορά του στην τέχνη παρασημοφορήθηκε το 1820 από την αρμοστεία και ονομάστηκε Ιππότης του Τάγματος των Αγίων Μιχαήλ και Γεωργίου.

Πέθανε στην Κέρκυρα την 1η Φεβρουαρίου 1837, καθώς οι συνεχείς χυτεύσεις είχαν προκαλέσει ανεπανόρθωτη βλάβη στον οργανισμό του. 

Συντάκτης: Νίκος Στούπης