O Κερκυραϊκός αμπελώνας από την εποχή του Ομήρου μέχρι και σήμερα

Εμφανίσεις:

Ημ / νία: 11.02.19

Ιστορία του Κερκυραϊκού αμπελώνα 

Ευρύτερα γνωστή ήταν από τα αρχαία  χρόνια  η καλλιέργεια του αμπελιού στο νησί των Φαιάκων. Αναφορές για τον αμπελώνα και το κρασί της Κέρκυρας συναντάμε τόσο στον Όμηρο αλλά και στον Ξενοφώντα.

Στα «Ελληνικά» μας πληροφορεί ο Αθηναίος ιστορικός ότι ο Λακεδαίμων Μνάσιππος και οι στρατιώτες του εκτιμούσαν ιδιαίτερα τα κρασιά της Κέρκυρας και τα θεωρούσαν εξαιρετικής ποιότητας. Ακόμη, εντύπωση είχε προκαλέσει στο μεγάλο ιστορικό ότι στο νησί υπήρχαν οικήματα που χρησίμευαν για αποθήκες κρασιού (οινώνες).

Αρκετούς αιώνες μετά, πληροφορούμαστε από τις πηγές ότι την περίοδο της κατοχής του νησιού από τους Ανδηγαυούς ( 1267-1386), η τοπική παραγωγή ήταν αρκετά μεγάλη για να καλύψει τις ανάγκες του πληθυσμού.  Στα τέλη του 14ου αιώνα οι αμπελώνες είχαν εξαπλωθεί παντού στην εξοχή, περισσότερο δε κοντά στην πόλη.

Το 1808 με τα Ιόνια Νησιά να βρίσκονται υπό την κατοχή του Ναπολέοντα συστήθηκε η Ιονική Ακαδημία. Από τους κόλπους της προέκυψε η Αγρονομική Εταιρεία, η οποία είχε την επιμέλεια της γεωργίας και των αγρών των Επτανήσων. Μεταξύ άλλων μέσω των υποκαταστημάτων ελήφθη μέριμνα και για τους αμπελώνες. Αρκετά χρόνια μετά, επί Αγγλοκρατίας, με την επανίδρυση της από τον Φρειδερίκο Άνταμ στις αρμοδιότητές της προστέθηκε και η ενίσχυση της οινοποιίας και της οινοπνευματουργίας.

Πολύ σημαντικές για το θέμα αυτό  είναι και οι πληροφορίες από τους ξένους αξιωματούχους και περιηγητές που επισκέφθηκαν την Κέρκυρα τους περασμένους αιώνες. Ο περιηγητής και Γερμανός καθηγητής της Γεωγραφίας Joseph Partsch στο βιβλίο για την Κέρκυρα αναφέρει ότι τα καλύτερα κρασιά παράγονταν στις περιοχές των Πάγων, Λιαπάδων, Συναράδων και στο Πεντάτι ενώ κατά τη διετία 1885-1886  είχαν αποσταλεί στο εξωτερικό 65.000 βαρέλια (4.615 τόνοι).

Το 1898 με Βασιλικό Διάταγμα ιδρύθηκε ο «Γεωργικός Σταθμός» στο νησί του Βίδου, με πρώτο αντικείμενο της έρευνάς του την αμπελουργία. Αξίζει να αναφερθεί ότι ο σταθμός αυτός κατείχε 50 στρέμματα αμπελώνων με κλήματα μαυροδάφνης, ροδίτη, σαββατιανού, σουλτανίνας, μαύρης εντόπιας, φιλερίου,  κορινθιακής σταφίδας κ.α.

Τα νούμερα για την παραγωγή του αμπελιού παραμένουν εντυπωσιακά και στις αρχές του 20ου αιώνα.  Σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία του Γάλλου αξιωματικού Ντεκόρς το 1917 σε όλο το νησί καλλιεργούνταν 49.560 στρέμματα αμπελιού με ετήσια απόδοση 1.747. 000 λίτρα κρασιού. Ωστόσο, την πρώτη θέση στην παραγωγή σταφυλιών και κρασιού κατείχαν τα χωριά του Νότου.

Από τη δεκαετία του εξήντα και μετά ο κερκυραϊκός αμπελώνας άρχισε σταδιακά να εγκαταλείπεται. Οι  λόγοι της εγκατάλειψης αυτής ήταν η ενασχόληση με τον τουρισμό και η μετανάστευση των Κερκυραίων προς τα μεγάλα αστικά κέντρα ( π.χ. Αθήνα, Θεσσαλονίκη) και το εξωτερικό (Γερμανία, Αυστραλία, Αμερική κ.α.). Επιπλέον, βασικό ρόλο έπαιξε και δυσπιστία των κερκυραίων αμπελουργών σε καινοτόμες ιδέες για την αντιμετώπιση των ασθενειών του αμπελιού.

Σήμερα, υπάρχουν Κερκυραίοι οινοποιοί που δραστηριοποιούνται στην αμπελουργία όπως ο Αμπελώνας στο Τρίκλινο, το οινοποιείο Νικολούζου στην Άνω Κορακιάνα, οινοποιείο Γραμμένος στους Σιναράδες, το Κτήμα Θεοτόκη στο Λιβάδι του Ρόπα κά.

Πηγές: Το αμπέλι, το κρασί και ο αμπελώνας της Κέρκυρας, Περιβαλλοντική ομάδα 1ου Τ.Ε.Ε Κέρκυρας, επιμέλεια εργασίας: Θεοφάνης Ι. Κυπριώτης

Οι αμπελώνες της Κέρκυρας, Βάννα Πανδή- Αγαθοκλή, Δελτίο Αναγνωστικής Εταιρείας Κέρκυρας, 2012-2015, αρ. 28

Συντάκτης: Νίκος Στούπης