Ο ιστορικός ναός της Αγίας Σοφίας: ένα μικρό αρχιτεκτονικό «θαύμα» του Ιωάννη Χρόνη

Εμφανίσεις:

Ημ / νία: 22.04.20

Μια από τις εκκλησίες της πόλης της Κέρκυρας με μεγάλη ιστορική και θρησκευτική αξία είναι και αυτή της Αγίας Σοφίας που βρίσκεται στην αρχή της οδού Βελισσαρίου στην περιοχή της Εβραϊκής. Ωστόσο, αυτή δεν ήταν πάντοτε η θέση της. Αρχικά, ο ναός ήταν κτισμένος στη μια πλευρά της αψίδας της Πόρτα Ριάλα (Porta Reale).

Κτίστηκε το 1650 από το λόγιο ιερέα Αυγουστίνο Δενόρη. Τότε, η εκκλησία ήταν μικρότερη σε έκταση και ήταν αφιερωμένη στην Αγία Σοφία και τις κόρες της, Πίστη, Ελπίδα και Αγάπη. Σύμφωνα με τα σχέδια που σώζονται, η εκκλησία πήρε τη σημερινή της μορφή γύρω στα 1848 έως 1851. Σε έναν ιδιαίτερα μικρό και ασύμμετρο χώρο ο αρχιτέκτονας Ιωάννης Χρόνης σχεδίασε και κατασκεύασε μια κανονική εκκλησία, χωρίς να δίνει στον πιστό την αίσθηση της κατάθλιψης και της πίεσης. Τα θυρώματα (βόλτα) στις δύο θύρες εισόδου του ναού αποτελούν χαρακτηριστικό αρχιτεκτονικό στοιχείο του Ιωάννη Χρόνη. Τέτοια θυρώματα συναντάμε και στο αρχοντικό Καποδίστρια.

Τα επίσημα έγγραφα της εποχής αναφέρουν ότι από το 1700 έως το 1846 ο ναός ανήκε στην οικογένεια Γαβαλά ενώ περιήλθε αργότερα σε δύο ιερείς, τους αδελφούς Φώτιο και Νικόλαο Νικολόπουλο, η σύζυγος του οποίου ήταν το γένος Γαβαλά. Ο ναός, όμως, παραμελήθηκε από τους κτήτορές της σε τέτοιο βαθμό ώστε ήταν έτοιμος να καταρρεύσει. Σύμφωνα με τον ιστορικό Σπυρίδωνα Κ. Παπαγεωργίου ο ναός σώθηκε χάρη στην σύσταση συντεχνίας ξυλουργών και κτιστών το 1846. Στο βιβλίο του «Η Ιστορία της Εκκλησίας της Κέρκυρας» αναφέρει ότι πρόσθεσαν στην εκκλησία και τον τίτλο «και του Αγίου Ιωσήφ του Μνήστορος» ως προστάτη των κτιστών. Επίσης, πολλά μέλη της συντεχνίας εκτός από οικοδομήσιμη ύλη δώρισαν και εικόνες, ασημένια καντήλια, ιερά σκεύη και άμφια. Στη συνέχεια έγινε παρεκκλήσι του ναού του Αγίου Δημητρίου (ο οποίος καταστράφηκε κατά τον Β΄ παγκόσμιο πόλεμο) και αργότερα παρεκκλήσι του Αγίου Αντωνίου της Σπηλιάς και τέλος το 1990 έγινε ενοριακός ναός. Σ’ αυτή τη μακρά ιστορική διαδρομή ο ναός υπέστη πολλές αλλαγές, ως προς την αρχιτεκτονική μορφή του. Σήμερα στο εσωτερικό του ναού σώζονται μεγάλης αξίας αντικείμενα, όπως: ασημένιο θυμιατήρι ( 1824), Ευαγγέλιο με ασημένια επένδυση (1824), ένας ασημένιος δίσκος ( 1878), ένας Αμνός ( Εσταυρωμένος) και πέντε ασημένια καντήλια, τα οποία πιθανόν να ήταν αφιέρωμα της συντεχνίας των κτιστών και των ξυλουργών το 1851.

Πηγή: Ο Ιστορικός Ι.Ν. Ναός της Αγίας Σοφίας Κερκύρας, Περιβαλλοντική Ομάδα 1ου Τ.Ε.Ε, Κέρκυρας, 2006, επιμέλεια εργασίας: Θεοφάνης Ι. Κυπριώτης

Συντάκτης: Νίκος Στούπης