Η Παναγία των Ξένων στην πλακάδα του Αγίου και τα ιστορικά κειμήλια

Εμφανίσεις:

Ημ / νία: 19.02.20

Πολύ κοντά στο ναό του Αγίου Σπυρίδωνα και στην μικρή  πλατεία που αποκαλείται από τους Κερκυραίους «Πλακάδα τ’ Αγιού» βρίσκεται ο ιερός ναός της Υπεραγίας Θεοτόκου Φανερωμένης των Ξένων. Σε έγγραφα από τα αρχεία της Κέρκυρας ο ναός εμφανίζεται και με την ονομασία ιερός ναός Υπεραγίας Θεοτόκου των Στερεωτών. 

Από τα τέλη του 16ου αιώνα μέχρι τις αρχές του 17ου πολλοί ήταν οι Ηπειρώτες που εγκαταστάθηκαν στο νησί λόγω των βίαιων εξισλαμισμών και της αποτυχίας διαφόρων επαναστατικών κινημάτων. Ωστόσο, η αφομοίωση των Ηπειρωτών που έφτασαν στο νησί δεν ήταν εύκολη. Επιθυμία τους ήταν να αποκτήσουν δικό τους θρησκευτικό χώρο. Την πρωτοβουλία στην ανάγκη αυτή των Ηπειρωτών την έλαβε ο ιερομόναχος Νικόδημος Κολήτζας. 

Σύμφωνα με τη διαθήκη του, τα αρχεία της Κέρκυρας, το αρχείο του ναού αλλά και την επιγραφή στην κεντρική είσοδο του ναού μεγάλη ήταν η βοήθεια από τις συνδρομές των Ιωαννιτών,  Δερβινιωτών,  Παραμυθιωτών και Στερεωτών.  

Το οικόπεδο για να χτιστεί ο ναός ήταν δωρεά από την ηπειρωτικής καταγωγής Θεοδωρέλα  Βερβιτσιώτη στον ιερομόναχο Νικόδημο με τον όρο ότι στον ναό που θα χτιστεί να μνημονεύονται πάντα τα ονόματα αυτής, των γονιών της και των υιών της. 

Ο ναός χτίστηκε το 1689 και η λειτουργία του άρχισε τον επόμενο χρόνο. Η εκκλησία της Παναγίας των Ξένων ανήκει στον τύπο της τρίκλιτης βασιλικής. Το τέμπλο του ναού θεωρείται από τα πιο εντυπωσιακά επίχρυσα διακοσμημένα έπιπλα των ναών της Κέρκυρας ενώ πολλοί ερευνητές χαρακτήρισαν τις θύρες του τέμπλου μοναδικές στο είδος τους. Μάλιστα, μια απ’ αυτές εικονίζει σε μικρογραφία 19 εκκλησιαστικούς Πατέρες της Ανατολής και της Δύσης. 

Σημαντικό κειμήλιο του ναού είναι η εικόνα που παριστάνει τη Ρίζα Ιεσσαί στην οποία παρουσιάζεται μικρογραφία των προφητών με τη ρήση του καθενός σχετικά με την έλευση του Μεσσία. Επίσης, εντυπωσιακή είναι η ξυλόγλυπτη ουρανία του ναού. 

Σύμφωνα με τον Κοσμά Ζαφείρη, η Παναγία των Ξένων ήταν η μοναδική εκκλησία στο νησί όπου ψάλλονταν Βυζαντινή μουσική σε τελετές και λειτουργίες. Στο βραβευμένο από την Ακαδημία  Αθηνών βιβλίο « Οι «ξένοι» εν Κέρκυρα»,  ο εκπαιδευτικός και δημοσιογράφος Σπύρος Στούπης γράφει χαρακτηριστικά για την Παναγία των Ξένων ότι ήταν «η σπουδαιοτέρα, κατά την εκκλησιαστική ιστορία της Κέρκυρας, εις πλούτον και επισημότητα μετά την εκκλησία του Αγίου Σπυρίδωνα». 

Πηγές: Wikipedia, corfuchurches.com, ecclesia.gr, paramythia-online.gr

Συντάκτης: Νίκος Στούπης