Η βιοτεχνία και η βιομηχανία στην Κέρκυρα: ιστορική αναδρομή

Στην Κέρκυρα όπως και στα υπόλοιπα Ιόνια Νησιά υπήρξε σημαντική και σοβαρή βιοτεχνική και βιομηχανική ανάπτυξη αρκετά διαφορετική σε σχέση με την υπόλοιπη Ελλάδα. Οι ιδιαιτερότητες της εκβιομηχάνισης της έχουν να κάνουν με  το φυσικό περιβάλλον της, τη  γεωγραφική θέση  και τις ιστορικές συγκυρίες. Καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση αυτών των ιδιαιτεροτήτων έπαιξε και η συνεχής ξενική κυριαρχία του νησιού.

Οι απαρχές της εκβιομηχάνισης της Κέρκυρας εντοπίζονται την περίοδο της Ενετοκρατίας  όπου είχε δοθεί έμφαση στην ελαιοκαλλιέργεια και την παραγωγή λαδιού. Αξίζει να αναφέρουμε την ποικιλία μύλων ( νερόμυλοι, αλευρόμυλοι, αλογόμυλοι κ.α) που λειτουργούσαν στο νησί καθώς και τη μεγάλη συμβολή των αλυκών ( Λευκίμμη, Ποταμός, Γαρίτσα) στην οικονομία του νησιού. Επιπλέον, την ίδια χρονική περίοδο άνθησε και η βιοτεχνία ροσολίου, ενός ηδύποτου (λικέρ). 

Με τον τερματισμό της Ενετικής κυριαρχίας από τους Γάλλους αρχίζει ουσιαστικά η βιομηχανική ιστορία της Κέρκυρας. Οι μεταρρυθμίσεις των Γάλλων (ελευθερία του εμπορίου και της βιομηχανίας, κατάργηση αναγκαστικής εργασίας, οργάνωση της Δικαιοσύνης, σχεδίαση και χάραξη δρόμων) συνέβαλαν αρκετά στην οικονομική ανάπτυξη του νησιού. Κατά τη Γαλλική περίοδο κάνουν την εμφάνισή τους  ένα εργαστήριο αγγειοπλαστικής, δέκα βυρσοδεψία και ένα κηροπλαστείο. 

Κατά την πενηντάχρονη Αγγλική « Προστασία» εισάγονται νέες τεχνολογίες, καταργείται το φεουδαρχικό σύστημα και εφαρμόζονται ενθαρρυντικά οικονομικά μέτρα. Επίσης, κατασκευάζονται μεγάλα τεχνικά έργα, όπως το πυκνό οδικό δίκτυο. Αυτό  έχει ως αποτέλεσμα όλα τα γεωργικά προϊόντα να διακινούνται με γρήγορο και ασφαλή τρόπο σε όλο το νησί  συμβάλλοντας μ΄ αυτό τον τρόπο στη βιοτεχνική και γεωργική ανάπτυξη. Ακόμη, στο ίδιο χρονικό διάστημα κατασκευάζονται τα πρώτα προβιομηχανικά κτήρια κυρίως στην περιοχή του Μαντουκιού και του Σαρόκου. 

Μέχρι και την Ένωση των Επτανήσων με την Ελλάδα ο δευτερογενής τομέας περιοριζόταν μόνο στη βιοτεχνική παραγωγή. Οι πρώτες βιομηχανικές μονάδες θα κάνουν την εμφάνισή τους στα τέλη του 19ου αιώνα όπου τα πρώτα εργοστάσια θα κτιστούν στο Μαντούκι. Το 1890 στην Κέρκυρα πλέον λειτουργούν 13 ατμοκίνητα εργοστάσια με προσωπικό 259 ανδρών. Έτσι η τοπική οικονομία στηριζόταν πλέον στη βιομηχανία παρά στη γεωργία. 

Το 1936 οι βιομηχανικές επιχειρήσεις θα φτάσουν στις 30 και θα απασχολούν 2500 εργαζόμενους με επενδύσεις της τάξεως των 200 εκατομμυρίων δραχμών. Η πλειοψηφία των επιχειρήσεων αυτών βρίσκονταν  στο Μαντούκι, στη Γαρίτσα και  στο Σαρόκο. 

Από το 1912 και μετά με την αστικοποίηση  και την ανάπτυξη μεγάλων πόλεων όπως η Αθήνα και η Θεσσαλονίκη η επαρχιακή βιομηχανία αρχίζει να εξασθενεί. Η έλλειψη πρώτων υλών, η μικρή αγορά που απευθυνόταν και η απομακρυσμένη γεωγραφική της θέση οδήγησαν την Κερκυραϊκή βιομηχανία σε σταδιακή φθίνουσα πορεία. Τέλος, ο δεύτερος παγκόσμιος πόλεμος και ο εμφύλιος που ακολούθησε θα αποδυναμώσουν  κι άλλο την τοπική βιομηχανία. 

Πηγή: Α.Ε.Β.Ε.Κ – Η ελαιουργία και το εργοστάσιο γάλακτος, περιβαλλοντική ομάδα 1ου ΕΠΑΛ Κέρκυρας, 2011. Επιμέλεια εργασίας: Θεοφάνης Ι. Κυπριώτης και Χαράλαμπος Ν. Μωραΐτης.

Συντάκτης: Νίκος Στούπης