Φοίνικας: η πρώτη χρηματική μονάδα που έκοψε ο Καποδίστριας το 1828 στη νεότερη Ελλάδα

Εμφανίσεις:

Ημ / νία: 22.02.19

Σύντομη ιστορία της πρώτης νομισματικής μονάδας στην Ελλάδα

Στην πρώτη μεταπολεμική περίοδο, στην Ελλάδα των 800.000 κατοίκων  κυκλοφορούσε μια μεγάλη ποικιλία νομισμάτων.  Τα νομίσματα αυτά, χρυσά ή αργυρά  ήταν ξένα. Τα πιο δημοφιλή ήταν το ισπανικό πιάστρο, το ασημένιο τάλιρο της Μαρίας Θηρεσίας και το βενετικό χρυσό τσεκίνι. Επιπλέον, οι πρώτοι κρατικοί προϋπολογισμοί και οι δημόσιοι λογαριασμοί γίνονταν με βάση το οθωμανικό γρόσι.

Ένα μήνα μετά τον ερχομό του στην Ελλάδα ο Ιωάννης Καποδίστριας, ως Κυβερνήτης πλέον,  θεώρησε σημαντικό να δώσει ένα τέλος σ’ αυτήν την τεράστια ποικιλία νομισμάτων που κυκλοφορούσαν στον τότε ελλαδικό χώρο και την Αίγινα.

Λόγω της έλλειψης ρευστού και μηχανημάτων, ο Καποδίστριας συνήψε δάνειο 1,5 εκατομμυρίων ρουβλίων από τη Ρωσία.  Με τα χρήματα αυτά ανέθεσε στον Αλέξανδρο Κοντόσταυλο που πήγε  στη Μάλτα για να αγοράσει  μια μεταχειρισμένη νομισματοκοπική μηχανή.  Η μηχανή αυτή μεταφέρθηκε στην Αίγινα και συναρμολογήθηκε από Ιταλούς ειδικούς στα υπόγεια του Κυβερνείου όπου γινόταν η επεξεργασία του κράματος για την κοπή των νομισμάτων.

Το 1828 στην Αίγινα τυπώθηκαν τα πρώτα νομίσματα της ελεύθερης Ελλάδας. Αυτά ήταν ο αργυρός φοίνιξ και τα χάλκινα: δεκάλεπτο, πεντάλεπτο και μονόλεπτο. Στη συνέχεια το 1831 τυπώθηκε και το πρώτο 

χαρτονόμισμα με απόφαση του Κυβερνήτη, χωρίς όμως επιτυχία.

Στην μπροστινή όψη τους τα πρώτα νομίσματα έφεραν τον αναγεννώμενο από τη στάχτη Φοίνικα, που ατένιζε το Σταυρό, περιβαλλόμενο από κλώνι ακτίνων και γύρω τις λέξεις: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΕΙΑ και στην πίσω όψη σε κύκλο, ΚΥΒΕΡΝΗΤΗΣ Ι. Α. ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ - 1828 - και στη μέση δάφνινο στεφάνι, πάνω στο οποίο αναγραφόταν η αξία του νομίσματος. Στα χαρτονομίσματα εμφανίζεται η Aθηνά που κάθεται κρατώντας δόρυ. Kάτω δεξιά με οβάλ σφραγίδα υπάρχει «η επί της οικονομίας Eπιτροπή».

Με τη δολοφονία του Καποδίστρια το νομισματοκοπείο έκλεισε. Ο Όθωνας έκοψε τα νομίσματα του κράτους στη Βαυαρία και κατήργησε το Φοίνικα ως έμβλημα εθνικό αντικαθιστώντας τον με ρόμβους των Βίττελ σβαχ.

Ο συμβολισμός του Φοίνικα

Το όνομα της πρώτης χρηματικής μονάδας του νέου ελληνικού κράτους προέρχεται από το μυθικό πουλί Φοίνικα. Ο φοίνικας ήταν ένα ιερό πτηνό στην Αίγυπτο. Σύμφωνα με τις περιγραφές του Ηροδότου και του Πλίνιου είχε φτερά με χρώμα χρυσαφένιο και κόκκινο (φοινό). Κατά την παράδοση, όταν  προαισθανόταν το τέλος του, κατασκεύαζε τότε φωλιά από αρωματικά φυτά και ξύλα και καιγόταν μέσα  σ’ αυτήν.  Από την τέφρα αναγεννιόταν ένας νέος φοίνικας. Ήταν το σύμβολο της αναγέννησης της ζωής και της αθανασίας. Ακόμη, ο φοίνικας ως σύμβολο αποτέλεσε και το θυρεό  της Φιλικής Εταιρείας. Επίσης, ο φοίνικας υπήρχε στη μια όψη της επαναστατικής απελευθερωτικής σημαίας που ύψωσε ο Αλέξανδρος  Υψηλάντης στο Ιάσιο. Συνεπώς, ο φοίνικας ως νόμισμα συμβόλιζε την αναγέννηση της Ελλάδας.

Συντάκτης: Νίκος Στούπης