Ανδρέας Μουστοξύδης: ο ευρυμαθής Κερκυραίος και η συμβολή του στην Ελλάδα

Ημ / νία: 13.12.17

Ένας από τους πρώτους Έλληνες ιστοριογράφους που εργάστηκαν με ακρίβεια και μεθοδικότητα πάνω στην ελληνική ιστορία ήταν ο Ανδρέας Μουστοξύδης. Απόγονος αριστοκρατικής  κερκυραϊκής οικογένειας  γεννήθηκε στην Κέρκυρα  στις 6 Ιανουαρίου 1785. Σε ηλικία 15 ετών ταξίδεψε για την Ιταλία. Εκεί  θα σπουδάσει  στο Πανεπιστήμιο της Πάδοβα και το 1805 θα λάβει το τίτλο του Διδάκτορα και θα  γίνει μέλος της «Αρχαιολογικής Εταιρείας» της Φλωρεντίας και της «Φλωρεντιανής Ακαδημίας».  

Με την επιστροφή του στην Κέρκυρα αρχίζει να διδάσκει Φιλολογία, Ιταλικά και Λατινικά στη Σχολή Τενέδου και να δημοσιεύει ιστορικές μελέτες, όπου θα λάβει τον τίτλο από την Γερουσία της Επτανήσου « Ιστοριογράφος των Ιόνιων Νήσων». Το 1808 θα γίνει μέλος της Ιονίου Ακαδημίας. Αυτό το χρονικό διάστημα αρθρογραφεί κατά της αγγλικής κυριαρχίας των Επτανήσων. Με την ανακάλυψη και τη δημοσίευση του « Περί αντιδόσεως» του αρχαίου ρήτορα Ισοκράτη τιμάται το 1812 από τον επιστημονικό κόσμο της Ευρώπης με την εκλογή του ως μέλος των Ακαδημιών και Ανώτατων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων.   

 Μετά τη Γαλλική κατοχή του νησιού θα καταφύγει στην Ιταλία. Θα μείνει για πολλά χρόνια στη Βενετία και το Μιλάνο και θα μελετήσει ιστορικές μελέτες και κείμενα σε διάφορες βιβλιοθήκες, έχοντας ως στόχο τη συγγραφή της Ιστορίας της Κέρκυρας. Συνεχίζει τη  μελέτη των ιστορικών πηγών σε διάφορες πόλεις της Ελβετίας και της Γερμανίας. Στη Ζυρίχη η γνωριμία του με τον Ιωάννη Καποδίστρια θα γίνει η αρχή για μια μακρόχρονη  και στενή φιλία, όπως αποδεικνύεται από την αλληλογραφία των δύο ανδρών.

 Το 1819 όταν οι Άγγλοι πούλησαν  την Πάργα στον Αλή Πασά, θα δημοσιεύσει στο Παρίσι το έργο του « Έκθεσις των γεγονότων, τα οποία προηγήθησαν και ακολούθησαν την εκχώρησιν της Πάργας» χωρίς να υπογράφει το όνομά του. Παρόλα  αυτά ο Άγγλος αρμοστής, Μαίτλαντ τον ανακαλύπτει, τον εξορίζει και του αφαιρεί τον τίτλο του ιστοριογράφου.  Λίγο πριν το ξέσπασμα της Ελληνικής Επανάστασης διορίζεται γραμματέας της ρωσικής πρεσβείας του Τορίνο. Εκεί θα εξυμνήσει την Επανάσταση με ιταλικούς στίχους, θα αγωνιστεί για τη γνωστοποίηση των ελληνικών αιτημάτων και τη δημιουργία φιλελληνικού κλίματος ενώ είναι ο ιδρυτής ελληνικών σχολείων στην Ανκόνα, στην Τεργέστη, στο Λιβόρνο και στο Τορίνο.

 Με την απελευθέρωση της Ελλάδας καλείται  από τον Καποδίστρια να αναλάβει τη σχολή της Αίγινας και την οργάνωση της εκπαίδευσης γενικότερα. Εκεί θα ασχοληθεί και με τη διεύθυνση εφημερίδων ( Αιγιναία, LeCourrierdelaGrece,ο Ελληνικός Ταχυδρόμος, Πατρίς) και του περιοδικού « Ιόνιος Ανθολογία».  Τον Οκτώβριο του 1829 διορίστηκε Διευθυντής και Έφορος του Εθνικού Μουσείου της Αίγινας, του πρώτου μουσείου της Ελλάδας. Μια από τις πρώτες μέριμνές του ήταν η σύνταξη σχεδίου ψηφίσματος αρχαιολογικού νόμου, ο οποίος αποτελεί τον πρώτο αρχαιολογικό νόμο της Ελλάδας. Μετά τη δολοφονία του Ιωάννη Καποδίστρια παραιτείται από τη θέση καθώς θα υποστεί πρωτόγνωρες διώξεις από τους πολιτικούς αντιπάλους του Κυβερνήτη.

 Με την επιστροφή του στο νησί αφοσιώνεται στη συγγραφή και στον αγώνα για την ένωση των Επτανήσων με την Ελλάδα. Το 1833 εξελέγη αντιπρόσωπος και γερουσιαστής του τετάρτου κοινοβουλίου. Αργότερα, θα παρασημοφορηθεί με το Χρυσό Σταυρό του Σωτήρος από τον Όθωνα. Το 1849, στις πρώτες ελεύθερες εκλογές, ο λαός τον ψήφισε αντιπρόσωπο και η Βουλή πρόεδρο, μια θέση που αρνήθηκε από μετριοφροσύνη. Στο χρονικό διάστημα 1843- 1853 εξέδωσε το περιοδικό « Ελληνομνήμων ή Σύμμεικτα Ελληνικά», το πρώτο επιστημονικό ιστορικό περιοδικό της νεότερης Ελλάδας.

 Ο Ανδρέας Μουστοξύδης υπήρξε πολυγραφότατος και εκτός από το μεγάλο ιστορικό έργο που μας άφησε ως παρακαταθήκη , ασχολήθηκε και με τη μετάφραση ξένων ιστορικών και ποιητικών έργων, έγραψε ποιήματα και πραγματείες.

 Στις 17 Ιουλίου 1860 θα αφήσει την τελευταία του πνοή στην Κέρκυρα χωρίς να προλάβει να δει την ενσωμάτωση των Επτανήσων με την Ελλάδα. Ετάφη δίπλα στον τάφο του Ιωάννη Καποδίστρια στη Μονή Πλατυτέρας και τον επικήδειο λόγο του εκφώνησε ο φίλος του, Πέτρος Βράιλας Αρμένης. 

Συντάκτης: Νίκος Στούπης