Αλευρόμυλοι και αλευροβιομηχανίες της Κέρκυρας

Εμφανίσεις:

Ημ / νία: 06.05.20

Αλευρόμυλοι και αλευροβιομηχανίες της Κέρκυρας: σύντομη ιστορική αναδρομή

Δεν είναι λίγες οι φορές που ο Όμηρος αναφέρεται στους αλευρόμυλους και τη διαδικασία του αλέσματος ως πράγματα που ήταν ήδη γνωστά στην εποχή του. Ενδιαφέρον είναι ότι στην περιγραφή της ασπίδας του Αχιλλέα στη ραψωδία Σ της Ιλιάδας υπάρχει μια σκηνή θερισμού.

Για αρκετές δεκαετίες πλέον οι παραδοσιακοί αλευρόμυλοι της Κέρκυρας έχουν σταματήσει να αλέθουν. Δεν παύουν, όμως, να αποτελούν ένα σημαντικό κομμάτι της πολιτιστικής κληρονομιάς της Κέρκυρας.

Η ιστορία τους ξεκινά στο νησί των Φαιάκων με τον πρωτόγονο χερόμυλο στο πλαίσιο των οικιακών αναγκών της οικογένειας. Με την πάροδο των χρόνων οι ανάγκες αυξάνονται  και οι Κερκυραίοι θα ασχοληθούν με νέα είδη μύλων χάρη στην τεχνολογία της εποχής. 

Στα βυζαντινά χρόνια οι Κερκυραίοι μυλωνάδες θα ασχοληθούν στην αρχή με τους νερόμυλους ενώ θα ακολουθήσουν αργότερα οι ανεμόμυλοι και οι ζωοκίνητοι μύλοι. Σήμερα απομεινάρια νερόμυλων συναντάμε στους Έρμονες, στην Κληματιά  και στις Νυμφές. Δυστυχώς, δεν σώζονται ζωοκίνητων μύλων στο νησί. Ωστόσο, υπάρχουν για αλογόμυλους στον Ποταμό και πιθανόν και στις Νυμφές. Όσον αφορά τους χερόμυλους, δείγματα τους μπορούμε να βρούμε σε λαογραφικά μουσεία ( πχ Σιναράδες) και σε ιδιωτικές συλλογές.

Σε χάρτη του 17ου αιώνα απεικονίζεται ο γνωστός ανεμόμυλος της Γαρίτσας καθώς και ένας ακόμα στην πάνω πλατεία. Επιπλέον, υπάρχει μαρτυρία για την ύπαρξη ανεμόμυλου το 1512 στην περιοχή της Σπηλιάς ενώ σε γκραβούρα του 19ου αιώνα απεικονίζεται ανεμόμυλος στη λιμνοθάλασσα Χαλικιόπουλου. Στις μέρες μας σώζονται ανεμόμυλοι στον Άη Γιάννη, τους Βαρυπατάδες, τους Οθωνούς, την Ερείκουσα και τους Παξούς. 

Κατά τις περιόδους της Ενετοκρατίας και της Αγγλοκρατίας η κατοχή των αλευρόμυλων όπως και των άλλων μέσων παραγωγής ανήκε σε μεγάλο βαθμό στις ανώτερες κοινωνικές τάξεις. Υπήρχαν, όμως, και ιδιοκτήτες αλευρόμυλων από τα λαϊκά στρώματα αλλά και την εκκλησία. 

Η βιομηχανική επανάσταση στα μέσα του 19ου αιώνα  είχε ως αποτέλεσμα την εγκατάλειψη των αλευρόμυλων της υπαίθρου και την θέση τους πήραν σύγχρονοι, μαζικής παραγωγής, ατμοκίνητοι αλευρόμυλοι. 

Σύμφωνα με έκθεση του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελετηρίου Κέρκυρας (1949)  οι μεγάλοι αλευρόμυλοι των Ζαφειρόπουλου- Σοφιανόπουλου στο Μαντούκι και Δαλιέτου – Μπάκλη στη Γαρίτσα μπορούσαν να παράγουν αθροιστικά 240 τόνους αλεύρι και 10 τόνους μακαρόνια το 24ωρο. Το 1949 εξήγαγαν στην υπόλοιπη Ελλάδα 37.000 τόνους προϊόντων. 

Ακόμη στην ακτή του Μαντουκιού υπήρχαν οι αλευρόμυλοι των Βαρωνέτου – Θεοτόκη και του Καλλιβωκά. 

Αξίζει να αναφερθεί ότι το εισόδημα που προσέφεραν οι αλευροβιομηχανίες της Κέρκυρας ήταν ίσο με το ένα τρίτο αυτού που προέρχονταν από την καλλιέργεια της ελιάς.

Πηγές: Wikipedia, 4lyk-kerkyr.ker.sch.gr, corfiatikoanagnosma.blogspot.com

Συντάκτης: Νίκος Στούπης