Αδηφαγική διαταραχή: Η αδυναμία ελέγχου της διατροφής. Τι είναι και πως αντιμετωπίζεται

"Δεν μπορώ να ελέγξω τον εαυτό μου… ανοίγω το ψυγείο και τρώω ό,τι  βρίσκω  μπροστά μου μέχρι να σκάσω".

"Δεν πρέπει να χαλάσω τη δίαιτα... δεν πρέπει να φάω… πρέπει να πεινάσω για να χάσω κιλά… μια δύναμη με σπρώχνει στο ψυγείο και δεν μπορώ να σταματήσω να τρώω... είμαι ανίκανη να κρατηθώ ".

"Είμαι πολύ κουρασμένη και πέφτω με τα μούτρα στο φαί … δεν χορταίνω με τίποτα."

Οι παραπάνω αποτελούν εκφράσεις που λίγο-πολύ όλοι έχουμε πει στο παρελθόν. Όταν, όμως, για κάποιους αυτό γίνεται καθημερινότητα, μπορεί να οδηγήσει σε μια διατροφική διαταραχή που ονομάζεται "αδηφαγική διαταραχή" και χαρακτηρίζεται, κυρίως, από την αδυναμία του ατόμου να ελέγξει τη διατροφή του. 

Ποιά είναι τα διαγνωστικά κριτήρια της αδηφαγικής διαταραχής και τα χαρακτηριστικά των ατόμων με αυτή;

Η διάγνωση της διαταραχής αυτής απαιτεί την παρουσία τουλάχιστον τριών από τα παρακάτω κριτήρια:

1. Συχνά επεισόδια υπερφαγίας, κατά τα οποία το άτομο καταναλώνει αντικειμενικά μεγάλη ποσότητα τροφής.

2. Τα υπερφαγικά επεισόδια συνοδεύονται από το αίσθημα απώλειας του ελέγχου.

3. Τα υπερφαγικά επεισόδια χαρακτηρίζονται από τουλάχιστον τρία από τα παρακάτω:

• Το άτομο τρώει πιο γρήγορα από ό,τι συνήθως.
• Το άτομο τρώει μέχρι να νιώσει δυσφορία.
• Το άτομο τρώει χωρίς να πεινάει.
• Το άτομο τρώει μόνο του ή κρυφά. 
• Το άτομο νιώθει άγχος ή ενοχές μετά το υπερφαγικό επεισόδιο.
• Το άτομο νιώθει σαν να το ωθεί  μια ξένη δύναμη στο να φάει.

4. Αυξημένο άγχος όσον αφορά στη διατροφή. 

5. Τα υπερφαγικά επεισόδια συμβαίνουν τουλάχιστον 2 φορές την εβδομάδα, για τουλάχιστον τρείς μήνες.

6. Δεν χρησιμοποιούνται εκκαθαριστικές μέθοδοι (π.χ. εμετό, διουρητικά, υπεργυμναστική) ή  υπερβολικές μέθοδοι απώλειας βάρους, όπως η ασιτία. 

Γενικά, τα άτομα με αδηφαγική διαταραχή δεν τρώνε επειδή πεινάνε, αλλά για συναισθηματικούς λόγους, επειδή νιώθουν άγχος, ανία, θλίψη, χαρά κ.α. Όμως, την κατανάλωση φαγητού διαδέχονται ενοχές και συναισθήματα αηδίας ή ντροπής. 

Ποιές είναι οι επιπτώσεις της αδηφαγικής διαταραχής;

Όταν η αδηφαγική διαταραχή γίνει χρόνια, έχει πολλαπλές επιπτώσεις, τόσο σε σωματικό όσο και σε ψυχολογικό επίπεδο.

Σε σωματικό επίπεδο, η διαταραχή μπορεί να οδηγήσει στην παχυσαρκία με ό,τι αυτό συνεπάγεται όπως αυξημένη αρτηριακή πίεση, αντίσταση στην ινσουλίνη, διαβήτης, μεταβολικό σύνδρομο κ.α. Ακόμα, και αν δεν οδηγήσει σε παχυσαρκία, διαταράσσει το μεταβολισμό του οργανισμού. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να εμφανίσει έλλειψη θρεπτικών συστατικών, αναιμία, υποθρεψία, κατακράτηση υγρών, κόπωση και αδυναμία.

Σε ψυχολογικό επίπεδο, τα άτομα με αδηφαγική διαταραχή βιώνουν έντονη συναισθηματική εξάντληση και χαμηλή αυτοεκτίμηση, νιώθουν ανεπαρκή και ανίκανα να χάσουν βάρος και να ελέγξουν τη διατροφή τους. Η ψυχολογική αυτή κατάσταση τούς καθιστά ιδιαίτερα δυσλειτουργικούς στην καθημερινότητα τους. 

Πώς αντιμετωπίζεται η αδηφαγική διαταραχή;

Για να μπορέσει να αντιμετωπιστεί η αδηφαγική διαταραχή, θα πρέπει πρώτα να διαγνωστεί και να την αποδεχτεί το άτομο. 

Προτεραιότητα της θεραπείας είναι η επαναφορά του φυσιολογικού τρόπου σίτισης και η σταθεροποίηση του σωματικού βάρους.  Αν η απώλεια βάρους είναι το ζητούμενο, θα πρέπει να μπει σε δεύτερη προτεραιότητα. Οποιαδήποτε μείωση του φαγητού ή στερητική δίαιτα θα οδηγήσει το άτομο που παρουσιάζει αδηφαγική διαταραχή στο φαύλο κύκλο:

Για τα άτομα με αδηφαγική διαταραχή ένα διαιτολόγιο κολλημένο στο ψυγείο της κουζίνας δεν θα φέρει ποτέ το επιθυμητό αποτέλεσμα. Τα άτομα αυτά έχουν μάθει να απαλύνουν και να εκτονώνουν τα συναισθήματα τους με την κατανάλωση φαγητού. Αν δεν βρουν άλλες διεξόδους διαχείρισης των συναισθημάτων τους,  το φαγητό θα λειτουργεί γι’ αυτά πάντα σαν  "αυτοθεραπεία" και οποιαδήποτε προσπάθεια απώλειας βάρους θα πέφτει στο κενό και αυτά θα οδηγούνται πιο βαθιά στη υπερφαγία.

Τα άτομα με αδηφαγική διαταραχή πρέπει να απευθυνθούν άμεσα σε ένα διαιτολόγο, εξειδικευμένο στις διατροφικές διαταραχές, και παράλληλα σε έναν εξειδικευμένο ψυχολόγο, ώστε να δουλέψει ζητήματα αυτοεκτίμησης, προσωπικότητας και διαχείρισης των συναισθημάτων.

Οι βασικές παρεμβάσεις που μπορούν να βοηθήσουν είναι:

• Να σταματήσει οποιαδήποτε δίαιτα.
• Να τρώνε 3 βασικά γεύματα (πρωινό ,μεσημεριανό, βραδινό) και 2 ενδιάμεσα σνακ.
• Να τρώτε κάθε 3 ώρες.
• Τα 3 βασικά γεύματα να έχουν μια μερίδα πρωτεΐνης, μια μερίδα υδατάνθρακα και μια μερίδα φρούτων ή λαχανικών.
• Να έχετε υδατάνθρακα σε όλα τα γεύματα.
• Να σκίσετε τη λίστα με τα ‘’απαγορευμένα τρόφιμα’’. Δεν υπάρχουν απαγορευμένα τρόφιμα αν θέλετε να τρώτε ένα γλυκό την ημέρα, να το τρώτε. Χωρίς να αφαιρείται κάτι από τα προκαθορισμένα γεύματα σας και χωρίς να παραλείπεται γεύματα.
• Να τρώτε αργά (αφιερώστε 20 λεπτά για το φαγητό σας), με ηρεμία, χωρίς άγχος και να απολαμβάνετε κάθε μπουκιά που τρώτε. 

Αν για ακόμη μια φορά εγκαταλείψατε την προσπάθεια της απώλειας βάρους γιατί φάγατε  "σαν να μην υπάρχει αύριο" σκεφτείτε ότι η ικανότητα και η αυτοεκτίμηση δεν εξαρτάται από το τι τρώτε και τι δείχνει η ζυγαριά.

Είστε κάτι πολύ παραπάνω από ένα νούμερο στη ζυγαριά!

Χαρείτε το! Και ξεκινήστε την επόμενη μέρα με ένα θρεπτικό και όχι μίζερο πρωινό!

Κατερίνα Κορακιανίτη

Χημικός – Διαιτολόγος - Διατροφολόγος B.Sc. (Hons.)

Εξειδικευμένη στην αντιμετώπιση των διατροφικών διαταραχών και της παχυσαρκίας 

Δ/νση: Δονάτου Δημουλίτσα 76-78

Τηλέφωνο: 2661042602

Κινητό: 6976743399

Εmail: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.  

Website: www.korakianiti.gr

Facebook Page: Διατροφή & Διαιτολoγία Κατερίνα Κορακιανίτη