Το Καρναβάλι της Κερκυραϊκής υπαίθρου και τα σατυρικά αποκριάτικα τραγούδια

Εμφανίσεις:

Ημ / νία: 23.02.23

Τα αποκριάτικα παραδοσιακά τραγούδια που ακούμε την περίοδο των Αποκριών σε όλη την Ελλάδα αποτελούν μια ξεχωριστή κατηγορία των δημοτικών τραγουδιών. Τα περισσότερα απ’ αυτά έχουν βαθιές ρίζες που χάνονται σε χρόνους μακρινούς. Μερικά απ’ αυτά φτάνουν μέχρι και τα Βυζαντινά χρόνια.

Τα παραδοσιακά τραγούδια που κατέχουν εξέχουσα θέση στο αποκριάτικο ξεφάντωμα είναι τα σκωπτικά και τα περιπαικτικά. Μερικά από τα στιχάκια αυτών των τραγουδιών έχουν αθυρόστομο περιεχόμενο. 

Η μουσική δομή αυτών των τραγουδιών έχει έντονο το ρυθμικό στοιχείο και συνοδεύονται με  την κατάλληλη χορογραφία και τις κινήσεις του τραγουδιστή και των μελών της χορωδίας που απαντούν σ’ αυτόν. 

Στο παλιό Κερκυραϊκό Καρναβάλι αυτά τα τραγούδια είχαν σημαντική θέση. Άλλωστε, το χιούμορ και η περιπαικτική διάθεση είναι αναπόσπαστα στοιχεία των παλιών Κερκυραίων. Αγαπούσαν να αφηγούνται ανάλαφρες ιστορίες με σατυρικό τρόπο και να σκαρώνουν διασκεδαστικές φάρσες και μιμήσεις. 

Στην πόλη της Κέρκυρας το Καρναβάλι επηρεάστηκε σε μεγάλο βαθμό από τα καρναβαλικά έθιμα των Βενετών κατακτητών. Στην κερκυραϊκή ύπαιθρο το κερκυραϊκό Καρναβάλι διέφερε αρκετά από το αντίστοιχο της πόλης. 

Η κοινωνική ζωή των κατοίκων της υπαίθρου ήταν σημαντικά διαφορετική απ’ αυτή των πόλεων. Έτσι, το κερκυραϊκό Καρναβάλι της υπαίθρου διατήρησε πολλά στοιχεία της αρχαίας παγανιστικής θρησκείας. Διονυσιακές ρίζες στο Καρναβάλι της υπαίθρου εντοπίζουμε στους αυτοσχέδιους κωμικούς συνδυασμούς με κοροϊδευτικό χαρακτήρα, στο κάψιμο του βασιλιά Καρνάβαλου, στους ολονύχτιους χορούς των μασκαρεμένων με τα μουζέτα ( μάσκες), στα σατυρικά δρώμενα και τα τραγούδια.  

  Αξιοσημείωτο είναι ότι μέχρι πριν μερικά χρόνια σε ορεινές περιοχές της Κέρκυρας την Κυριακή της Τυροφάγου τηρούνταν τα έθιμα με Διονυσιακό χαρακτήρα όπως αυτά  του φαλλού και του κατσικοπόδαρου. Ακόμα και στις μέρες μας στα χωριά Επίσκεψη, Νυμφές και Κληματιά τελείται ο « Χορός των Παπάδων» όπου τραγουδούν το « Δόξα να», ένα έθιμο που συνδυάζει την παγανιστική λατρεία με τη χριστιανική θρησκεία. 

Οι τραγουδιστοί χοροί είχαν ξεχωριστή θέση τις ημέρες των Αποκριών στην κερκυραϊκή ύπαιθρο. Μεταξύ άλλων στους χορούς αυτούς ακούγονταν παλιά ακριτικά βυζαντινά τραγούδια και παραλογές. Οι χοροί αυτοί είχαν συρτό ρυθμό και οι βηματισμοί ποίκιλαν από χωριό σε χωριό. 

Μαζί με τα ακριτικά και τις παραλογές να προσθέσουμε και  τα σατυρικά αποκριάτικά τραγούδια, τα οποία και  χορεύονταν. Τα τραγούδια αυτά αποτελούσαν συνθέσεις αυτοτελών δίστιχων με περιπαικτικούς διαλόγους που σκοπό είχαν το γέλιο και το πείραγμα. 

Σύμφωνα με τον Γεράσιμο Χυτήρη, υπήρχε ένας « άσεμνος» χορός που το χόρευαν « στην περιφέρεια του Πάνω Αγύρου» και τον ονόμαζαν « κωλοδαρτό», έναν χορό που οι νεότεροι το έχουν συνδέσει με το πανελλήνιο τραγούδι και χορό με τον τίτλο « Πως το τρίβουν το πιπέρι». 

Αποκριάτικο σατυρικό τραγούδι Μέσης Κέρκυρας

«Το μάθατε τι γίνηκε Γιαννάδες και Λιαπάδες; Εσφάξανε ένα γάιδαρο οι παλιομασκαράδες! Πάει κι ο παπα – Φιλιππής να πάρει μία λίτρα, που το ΄θελε παχύ – παχύ για να το κάμει πίτα! Πρώτη χαψιά που έφαγε, του βγήκε μια δοντούρα και τότε το κατάλαβε πού ΄ναι παλιογαϊδούρα Το καλυμαύχι του έβγαλε και με θυμό τσου λέει: Να ΄χετε την κατάρα μου, όλοι οι μακελαραίοι!»

Πηγές: anthobeio.wordpress.com, ogdoo.gr, efsyn.gr, faiakonnisos.blogspot.com, http://koinonkynopiaston.blogspot.com

Συντάκτης: Νίκος Στούπης