Αυτόπτης μάρτυρας γράφει το ιστορικό της Άλωσης της Πόλης το 1461 στην Κέρκυρα

Εμφανίσεις:

Ημ / νία: 29.05.24

Ο Γεώργιος Φραντζής ή Σφραντζής ήταν Βυζαντινός αξιωματούχος, διπλωμάτης και ιστορικός συγγραφέας, γεννημένος στην Κωνσταντινούπολη το 1401 και ο μόνος που περιέγραψε το χρονικό της άλωσης της Κωνσταντινούπολης ως αυτόπτης μάρτυρας. Βρισκόταν στην Πόλη το διάστημα εκείνο καί ήταν το δεξί χέρι του αυτοκράτορα Κωνσταντίνου Παλαιολόγου. Το "Βραχύ Χρονικό" του Γ.Φραντζή θεωρείται το αυθεντικότερο ιστορικό ντοκουμέντο  των συμβάντων της εποχής εκείνης, το οποίο γράφτηκε από τον ίδιο στην Κέρκυρα.

Ο Γεώργιος Σφραντζής, έζησε από κοντά όλες τις διπλωματικές εξελίξεις της εποχής του και ως έμπιστος της οικογένειας των Παλαιολόγων πρωταγωνίστησε στα γεγονότα που σημάδεψαν τα τελευταία χρόνια της βυζαντινής αυτοκρατορίας. Στο έργο του κατέγραψε τις πιο σημαντικές ελληνοτουρκικές πολεμικές αναμετρήσεις λίγο πριν από την Άλωση, τις ύστατες προσπάθειες του τελευταίου αυτοκράτορα να αποφύγει την επερχόμενη συμφορά, καθώς, επίσης, περιστατικά που συνέβησαν στο παλάτι και αποτελούσαν μυστικά της βασιλικής οικογένειας. Η αφήγησή του είναι γλαφυρή και παραστατική, ενώ οι τραγικές στιγμές της πτώσης της Πόλης περιγράφονται με λακωνικό και συνάμα συγκλονιστικό τρόπο. 

Πιο συγκεκριμένα, το 1453 ο ίδιος λίγο πριν από την Άλωση της Κωνσταντινούπολης τάχθηκε να καταμετρήσει και να στρατολογήσει όλους όσοι μπορούσαν να φέρουν όπλο, διασώζοντας με ακρίβεια ότι ήταν μόλις 4.773 (έναντι περίπου 150.000-200.000 Τούρκων). Κατά τη διάρκεια της μάχης υπερασπίστηκε τα βόρεια τείχη προς τον Κεράτιο και πιάστηκε αιχμάλωτος ζωντανός, έχασε τα παιδιά του κι αναγκάστηκε να υπηρετήσει το σουλτάνο ως ιπποκόμος. Την ελευθερία του όμως εξαγόρασε (πιθανώς με οικονομική βοήθεια από την Άννα Νοταρά), όπως και της συζύγου στις αρχές του 1455. Κατέφυγαν αρχικά στο Μυστρά κοντά στον Θωμά Παλαιολόγο έως το 1460 και τελικά στην Κέρκυρα. 

Αφού περιγράφει την Άλωση και τα συμβάντα, ενδιαφέρον έχουν τα γραφόμενά του για τον δεσπότη του Μυστρά Θωμά Παλαιολόγο και την άφιξη τους στην Κέρκυρα.

"Την ίδια ημέρα ο δεσπότης κυρ Θωμάς αναχώρησε (προετοίμασε και κάποια πλοιάρια)  και έφτασε στο ονομαζόμενο Πόρτο-Λόγγο, για να διαβεί από εκεί την κατάλληλη στιγμή στην Κέρκυρα, αυτό και έγινε.Έτσι,στις είκοσι οκτώ Ιουλίου 1460 έφτασε εκεί, δηλαδή στούς Κορυφούς, όπως ονομάζεται σήμερα η Κέρκυρα.

-Βρήκα λοιπόνκαι εγώ ένα πλοίο που κατευθύνονταν προς την Κέρκυρα και επιβιβάστηκα σ'αυτό την δεκάτη πρώτη Ιουλίου. (Έφερε μαζί του και την γυναίκα του Ελένη)

.....Ο σουλτάνος από την άλλη μεριά,αφού κατέλαβε την Αρκαδία και πέρασε από τις κάτω περιοχές του Μοριά και κυρίευσε όλους τους γύρω τόπους και βέβαια τό άκρως οχυρωμένο Χλεμούτζι και το Σανταμέρι (γιατί οι μπεϊλρέμπεης που τα κατείχαν τα άφησαν απογυμνωμένα και έφυγαν κι' αυτοί στην Κέρκυρα).....

-και καθώς έπεσε επιδημία και στο κάστρο της Κέρκυρας ο δεσπότης και εγώ πήγαμε στα χωριά....(1460)

-Στις δεκαέξι Νοεμβρίου του ιδίου έτους 1460 ο δεσπότης Θωμάς επιβιβάστηκε  σε ένα από τα μικρά κερκυραϊκά πλοία μαζί με τους περισσότερους άρχοντές του, πέρασε στην Αγκώνα για να πάει απο εκεί στον πάπα και στο δούκα του Μιλάνου κι αλλού...

Στις 6 Σεπτεμβρίου του 1461 εγκαταστάθηκε μόνιμα στην Κέρκυρα στο κάθισμα του Αγίου Ηλία πλησίον του άστεως. Ο ίδιος εξιστορεί στο Χρονικό πως προκειμένου να βρίσκεται πιο κοντά στον πνευματικό και φίλο του Δωρόθεο, ηγούμενο της μονής των Αγίων Αποστόλων Ιάσονος και Σωσιπάτρου, μετοίκησαν μαζί με τη σύζυγό του Ελένη,στις 15 Μαρτίου του 1462 στο κάθισμα, του Αγίου Νικολάου. Εκεί, με την προτροπή  ευγενών Κερκυραίων, συνέγραψε το περίφημο Χρονικό της Άλωσης σε δέκα βιβλία, που έφτασαν στις μέρες μας σε δυο μορφές, τη Minus και τη Maius.

Στην Κέρκυρα πέθανε και έγινε η ταφή του περίπου το 1477 βάσει του ιστορικού Σπυρίδωνα Παπαγεωργίου.

Πηγές: el.wikipedia.org, www.corfu-museum.gr, politeianet.gr

Σύνταξη:  Ελίνα Φαϊτά