Τα έργα που ερμηνεύει η Φιλαρμονική Μάντζαρος τη Μ. Παρασκευή και το Μ. Σάββατο

Εμφανίσεις:

Ημ / νία: 16.04.20

Η Φιλαρμονική Εταιρεία «Μάντζαρος» (έτος ίδρυσης 1890), συμμετέχει στις θρησκευτικές εκδηλώσεις της Μεγάλης Παρασκευής και του Μεγάλου Σαββάτου έχοντας δημιουργήσει τη δική της παράδοση και ερμηνεύοντας μουσικά έργα υψηλής αισθητικής, και πλέον ιστορικής αξίας, που «μιλάνε» στην ψυχή κάθε μουσικού της ΦΕΜ, αλλά και κάθε κερκυραίου, καθώς αυτό το τελευταίο δεν θα μπορούσε να μη λειτουργεί αμφίδρομα. Κατά τη περιφορά του Επιταφίου του Ιερού Μητροπολιτικού Ναού το βράδυ της Μεγάλης Παρασκευής, η «Μάντζαρος» ερμηνεύει το Πένθιμο Εμβατήριο (Marcia Funebre) του σπουδαίου 

Ιταλού συνθέτη όπερας, Giuseppe Verdi (1813 – 1901) και το έργο “La Madruga”, επίσης πένθιμο εμβατήριο, του Ισπανού συνθέτη, μουσικολόγου και διευθυντή ορχήστρας, Abel Moreno Gomez (1944 - ). Ο Verdi ασχολήθηκε ιδιαίτερα, εκτός από την όπερα, με τη θρησκευτική μουσική (musica sacra), περισσότερο δε μετά τον θάνατο μελών της οικογένειάς του. Δεν έχουν ανευρεθεί ακόμη περισσότερα στοιχεία για την προέλευση του έργου, αν δηλαδή είναι πρωτότυπο έργο για μπάντα ή μέρος μιας μεγαλύτερης σύνθεσης ή κάποια μεταγραφή είτε από τον Verdi, είτε από κάποιον παλαιό Αρχιμουσικό. 

Γνωρίζουμε όμως από τους βιογράφους του, ότι ο Verdi, πριν μεταβεί στο Μιλάνο για περαιτέρω σπουδές μουσικής, διετέλεσε μαέστρος, σε νεαρή μάλιστα ηλικία, στη μπάντα του χωριού του, το Busseto της Ιταλίας και ίσως αυτό το έργο του να είναι μέρος της χρηστικής μουσικής που συνέθεσε για μπάντα. Δεν θα μπορούσε να υπάρχει καλύτερη περιγραφή της περιφοράς της “Madruga” (ελλ. αυγή), της πένθιμης περιφοράς που πραγματοποιείται στην περιοχή της Σεβίλλης στην Ισπανία, τη νύχτα της Μεγάλης Πέμπτης προς Μεγάλη Παρασκευή.

Το πένθιμο εμβατήριο “La Madruga” γράφτηκε το 1987 και είναι αφιερωμένο και ειδικά γραμμένο από τον συνθέτη για να παίζεται ακριβώς σε αυτή την πομπή, την οποία και επακριβώς «μουσικά» περιγράφει. Από τη ΦΕ «Μάντζαρος» καθιερώθηκε να παίζεται από την Μεγάλη Παρασκευή του 2016. Στη Λιτανεία του Μεγάλου Σαββάτου, η «Μάντζαρος» ερμηνεύει το «Πένθιμο Εμβατήριο» με τίτλο: «Το βασίλειο του Πλούτωνα», του κερκυραίου συνθέτη, πιανίστα και διευθυντή ορχήστρας, Δημήτρη Ανδρώνη (1866 – 1918) και το πασίγνωστο πένθιμο εμβατήριο “Calde Lacrime” (Καυτά Δάκρυα) του Ιταλού συνθέτη και Αρχιμουσικού Μπάντας, Cesare De Michelis. Ο Δημήτρης Ανδρώνης μας άφησε κληρονομιά ένα πένθιμο εμβατήριο μέγιστης καλλιτεχνικής αξίας, ένα συνθετικό αριστούργημα μουσικής για μπάντα, μεγαλείο απλότητας και ταυτόχρονα συναισθηματικής πληρότητας, ίσως απτή «ηχητική» μαρτυρία του ευγενικού χαρακτήρα του συνθέτη. Πρόκειται για ένα έργο με εμφανείς τις γερμανικές επιρροές στη γραφή του, χαρακτηριστικό της «κλασσικής» μουσικής της εποχής του, παρότι ο συνθέτης σπούδασε στην Ιταλία. Η στιγμή όμως που όλοι οι μουσικοί της «Μαντζάρου» περιμένουν το Μεγάλο Σάββατο το πρωί είναι η μεγαλοπρεπής όσο και τραγική εισαγωγή της “Calde Lacrime”, η οποία σηματοδοτεί την έναρξη της Λιτανείας για τη Φιλαρμονική. Έργο μνημειώδες για την ιστορία της «Μάντζαρος», που οι περισσότερο «μυημένοι» στο χώρο της μπάντας όταν το ακούν ή το ερμηνεύουν, αισθάνονται θα λέγαμε την «ψυχική ενέργεια» που περιβάλλει τον χώρο από τον οποίο διέρχεται η Φιλαρμονική όταν παίζει αυτό το έργο.

Με εισαγωγή που παραπέμπει σε μεγάλα ορχηστρικά έργα σπουδαίων συνθετών του 19ου αιώνα και συμφωνική φόρμα, η “Calde Lacrime”, συνετέθη ακριβώς αυτή την περίοδο (πιθανότατα τέλη του 19ου αιώνα) ενώ το 1896 εκδόθηκε στη Φλωρεντία από τον εκδοτικό οίκο Lapini. Αποτελεί ένα λυρικό αριστούργημα, στα πρότυπα της ιταλικής μουσικής για μπάντα της εποχής. Δεν θα ήταν υπερβολή να αναφέρουμε ότι για τους μουσικούς της Φιλαρμονικής «Μάντζαρος», η περίοδος του Πάσχα τελειώνει, αλληγορικά φυσικά, στην «Πλακάδα τ’ Αγιού», ακριβώς έξω από τον Ιερό Ναό του πολιούχου μας Αγίου Σπυρίδωνα, κατά τις 10.30 το πρωί του Μεγάλου Σαββάτου, με την τελευταία συγχορδία της “Calde Lacrime”. Ακούγεται σε χαμηλή ένταση μια μεγάλη νότα με τη συγχορδία της, που επαναλαμβάνεται για συνολικά τρία μουσικά μέτρα (άραγε συμβολισμός της μετά τριημέρου Ανάστασης κατά το Ευαγγέλιο..?) και το σταθερό επαναλαμβανόμενο ρυθμικό σχήμα των κόρνων και άλλων οργάνων, σύμβολο ίσως της πολυπόθητης γαλήνης, συναισθηματικής σταθερότητας και πληρότητας, που έρχεται μετά την «εσωτερική» μας «Ανάσταση».

Τη Μεγάλη Παρασκευή του 2019, η Φ.Ε. «Μάντζαρος», ερμήνευσε για πρώτη φορά κατά την περιφορά του Επιταφίου της Μητροπόλεως, μια διασκευή (σσ. από τον μουσικό της ΦΕ «Μάντζαρος» και της Deutsche Oper Berlin, Βικέντιο Γιονανίδη), σε μορφή πένθιμου εμβατηρίου, του 2ου μέρους (Adagio), από το κοντσέρτο για κιθάρα και ορχήστρα “Concierto d’ Aranjuez”, του ισπανού συνθέτη Joaquin Rodrigo. Το έργο γράφτηκε το 1939 στο Παρίσι, ενώσω ο Ισπανικός Εμφύλιος ήταν σε εξέλιξη, και ακούγεται συχνά σε αντίστοιχες περιφορές στην Ισπανία. Είναι ένα έργο σύμβολο για τους Ισπανούς, μετά την επιτυχία του οποίου, ο συνθέτης του αναγνωρίστηκε ως ένας από τους σημαντικότερους Ισπανούς συνθέτες.

Τα έργα της Μ.Παρασκευής και του Μ.Σαββάτου (Αναδημοσίευση από τα κείμενα του φυλλαδίου για το Κερκυραϊκό Πάσχα του 2019, του «Φορέα Κορφιάτικης Έκφρασης»).

Αρχιμουσικός, Σπύρος Ρουβάς

Φωτογραφία: Σταμάτης Καταπόδης