Σπύρος Σαμάρας: ο πρώτος Έλληνας συνθέτης με διεθνή καριέρα από την Κέρκυρα

Εμφανίσεις:

Σπύρος Σαμάρας: ο πρώτος Έλληνας συνθέτης με διεθνή καριέρα

Στις 29 Νοεμβρίου 1861 γεννιέται στην Κέρκυρα ο κορυφαίος μελοδραματικός συνθέτης της Επτανησιακής σχολής Σπυρίδων Φιλίσκος Σαμάρας.  Ο διακεκριμένος μουσουργός ήταν γιος του Μακεδόνα «υποπρόξενου γραμματέα» του Ελληνικού Βασιλικού Προξενείου Κερκύρας, Σκαρλάτου Σαμάρα και της Φανής Ελάου. Τα πρώτα του μαθήματα στη μουσική του τα παραδίδει ένας από τους γενάρχες της Επτανησιακής σχολής, ο συντοπίτης του και συνθέτης, Σπύρος Ξύνδας.  Ύστερα από προτροπή του Ξύνδα, συνεχίζει τις σπουδές του στο Ωδείο Αθηνών δίπλα σε σπουδαίους δασκάλους όπως ο Φρειδερίκος Βολωνίνης, Άγγελος Μασκερόνι και Ερρίκος Στανκαμπιάνο. Το 1881 μετακομίζει στη Γαλλία για να συνεχίσει τις σπουδές του στο Ωδείο του Παρισιού και μαθητεύει δίπλα στο Γάλλο συνθέτη Λεό Ντελίμπ.

Η ανοδική πορεία στην καριέρα του ξεκινά σε ηλικία 24 ετών  όταν μετακομίζει στην Ιταλία. Εκεί ασχολείται εντατικά με την σύνθεση της όπερας. Η επιτυχία έρχεται πολύ νωρίς όταν ανεβάζει στο Μιλάνο το 1886 την τρίπρακτη όπερα « Φλόρα Μιράμπιλις» όπου αποθεώνεται από το κοινό και οι κριτικοί τον κατατάσσουν μεταξύ των κορυφαίων συνθετών της όπερας. Μετά απ΄ αυτήν την  επιτυχία επάξια θεωρείται ο πρώτος Έλληνας συνθέτης με διεθνή καριέρα. Τρία χρόνια αργότερα η « Φλόρα Μιράμπιλις» παίζεται στην Κέρκυρα με τον τίτλο « Θαυμαστή Ανθώ»  καθώς και στο Δημοτικό Θέατρο της Αθήνας.

Η μεγάλη επιτυχία συνεχίζεται με την όπερα « LaMartire» (Η Μάρτυς) στη Νάπολη τον Μάιο του 1894 και τότε αναγνωρίζεται ως ένας εκ των εκπροσώπων της σχολής του βερισμού ( του αληθινού ή του ρεαλισμού) πλάι σε σημαντικούς μουσουργούς όπως ο Τζιάκομο Πουτσίνι. Εξίσου σημαντικές ήταν και οι όπερες που ακολούθησαν («Μετζέ»,  «Η Δαμασμένη Μαινάδα», «Στόρια ντ΄Αμόρε–η Ξανθούλα»  και «Δεσποινίς ντε Μπελίλ») ενώ το αποκορύφωμα της συνθετικής του καριέρας θεωρείται η τρίπρακτη όπερα « Rhea» (Ρέα), η οποία ανέβηκε τον Απρίλιο του 1908 στο θέατρο « Verdi» της Φλωρεντίας.

Το 1895 μια χρονιά πριν τους πρώτους σύγχρονους Ολυμπιακούς Αγώνες στην Αθήνα η ΔΟΕ (Διεθνής Ολυμπιακή Επιτροπή) αναθέτει στον Σπύρο Σαμάρα τη σύνθεση ενός Ολυμπιακού ύμνου. Στα τέλη του  Ιανουαρίου του 1896 στον Φιλολογικό Σύλλογο «Παρνασσός» ακούγεται για πρώτη φορά ο ύμνος σε στίχους του Κωστή Παλαμά και μουσική του κορυφαίου μουσουργού και η αντίδραση του κόσμου ήταν θετική. Από τους Ολυμπιακούς Αγώνες του Τόκυο καθιερώνεται πλέον ως ο Ολυμπιακός ύμνος και έκτοτε όλη η υφήλιος απολαμβάνει το μελοποιημένο «Αρχαίο πνεύμα αθάνατο» σε κάθε τελετή έναρξης των Αγώνων.

Ο Κερκυραίος συνθέτης αν και έκανε μεγάλη καριέρα στο εξωτερικό ποτέ δεν ξέχασε την Ελλάδα και την Κέρκυρα. Επιστρέφει στην Ελλάδα το 1911 και το 1914 παντρεύεται τη δεξιοτέχνη του πιάνου, Άννα Αντωνοπούλου. Σύμφωνα με τον Γιώργο Λεωτσάκο, ο βασιλιάς Γεώργιος ο Α΄ σκεφτόταν να του δώσει τη θέση του Διευθυντή του Ωδείου Αθηνών, κάτι που τελικά δεν έγινε ποτέ.

 Στη μετέπειτα πορεία του στράφηκε σε ένα άλλο μουσικό είδος, την οπερέτα και έγραψε έργα όπως ο « Πόλεμος εν πολέμω» και « Η πριγκήπισσα της Σασσώνος». Επίσης, πολλά κομμάτια γραμμένα για πιάνο και αρκετά  τραγούδια φέρουν την υπογραφή του, από τα οποία ξεχωρίζει ο λυρικός κύκλος « Επινίκεια».

 Στις 7 Απριλίου 1917 αφήνει την τελευταία του πνοή από νεφρίτιδα στο νοσοκομείο Ευαγγελισμός της Αθήνας.

Η γαλλική παιδεία, η ιταλική σταδιοδρομία και η ελληνική του καταγωγή διαμόρφωσαν το ιδιαίτερο καλλιτεχνικό ύφος του Κερκυραίου δημιουργού που αποτέλεσε το έναυσμα για την καθιέρωση της κλασικής μουσικής στην Ελλάδα.

Συντάκτης: Νίκος Στούπης