Ο Σπύρος Σουρτζίνος γράφει για την Έκθεση του Άλκη Πιερράκου

        «ΆΛΚΗΣ ΠΙΕΡΡΑΚΟΣ, LEPANTO: Η ΝΑΥΜΑΧΙΑ ΤΗΣ ΝΑΥΠΑΚΤΟΥ»

ΜΙΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟ ΠΑΛΑΙΟ ΦΡΟΥΡΙΟ

                                    8 ΑΠΡΙΛΙΟΥ –  14 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015

Η Έκθεση που φέρει τον τίτλο «Άλκης Πιερράκος, Lepanto: Η Ναυμαχία της Ναυπάκτου» φιλοξενείται στο λατινικό παρεκκλήσι του Παλαιού Φρουρίου.

Η Ναυμαχία της Ναυπάκτου (ή για τους ξένους ιστορικούς «Ναυμαχία του Lepanto»)[i] ενέπνευσε πλήθος λογοτεχνών και  ζωγράφων, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται και μεγάλοι καλλιτέχνες του 16^ου αιώνα όπως Tiziano, Θεοτοκόπουλος, Δαμασκηνός, Κλόντζας, Βασιλάκης (Alience), PaoloCaliari(γνωστός ως Veronese), και εξακολουθεί να εμπνέει μέχρι τις μέρες μας.

Οι νεκροί των νικητών  της ναυμαχίας (στην οποία έλαβε μέρος και ο  Θερβάντες, όπου έχασε το αριστερό του χέρι) ενταφιάστηκαν στην Κέρκυρα, στο ναό της Ευαγγελίστριας (Annunziata).

Ο καλλιτέχνης, που σήμερα είναι 95 ετών (γεννήθηκε το 1920 στη Θεσσαλονίκη), συνεχίζει να εργάζεται και να δημιουργεί. Τα έργα του που παρουσιάζονται στην έκθεση είναι δουλειά των δυο τελευταίων χρόνων.

Ο Άλκης Πιερράκος θεωρείται από τους σημαντικούς εκπροσώπους του εξπρεσιονισμού και πολύ ενωρίς ενστερνίστηκε τις αρχές του κινήματος. Όπως αναφέρει ο Χρύσανθος Χρήστου «στις σχετικά πρώιμες προσπάθειές του (1945-1950) με υδατογραφίες και τέμπερες, διακρίνεται σχεδόν εύκολα η επαφή του με το γερμανικό εξπρεσιονισμό». Ο όρος εξπρεσιονισμός χρησιμοποιείται για να περιγράψει έργα τέχνης στα οποία η πραγματικότητα παραμορφώνεται, με σκοπό να εκφράσει συναισθήματα ή την ιδιαίτερη εσωτερική οπτική του καλλιτέχνη.

            Στην έκθεση παρουσιάζονται σχέδια σινικής μελάνης. Η σύνθεση τοποθετείται στο κέντρο του χαρτιού. Ο Πιερράκος εκμεταλλεύεται το λευκό του χαρτιού και το δένει οργανικά με το έργο. Το χρησιμοποιεί ως φόντο προβάλλοντας τα δρώμενα και δημιουργεί οπτικές αντιθέσεις φωτός και σκιάς, μαύρου και άσπρου.

            Στα σχέδιά του είναι έντονο και διάχυτο το συναίσθημα που πηγάζει από την ιστορική φόρτιση της ναυμαχίας και τη σφοδρή σύγκρουση. Η εξπρεσιονιστική γραφή του δίνει πολλές φορές την εντύπωση ανεμοστρόβιλου που, όπου περνάει, σηκώνει και σαρώνει τα πάντα. «Ακούγεται» η αντάρα της μάχης. Μέσα σε όλη αυτή την έκρηξη βλέπουμε αφηρημένα στοιχεία να εκτοξεύονται και καράβια, λάβαρα με αφαιρετική μορφή. Εδώ επεμβαίνει η λογική που κοντρολάρει το συναίσθημα.

Ο Μπουζιάνης έλεγε: «Αφήνει κανείς ελεύθερο το αίσθημα (το ένστικτο θα έλεγα καλύτερα) να ακολουθεί την ερμηνευτική του πορεία, δεν μπορεί όμως να μην παρεμβάλλει και τη νόηση. Τυχαία τίποτα δε γίνεται στην τέχνη. Αρμονική συνεργασία των δύο αυτών βασικότατων στοιχείων της ζωγραφικής δημιουργεί το αληθινό έργο».

Η γραμμή του γρήγορη, σίγουρη, φευγαλέα, με πολλές εκφραστικές δυνατότητες. Τις περισσότερες φορές τη διακρίνει μία νευρικότητα που της δίνει έναν τόνο δυναμικό. Ο Πιερράκος, άριστος γνώστης του σχεδίου, κινείται με μαεστρία στο χώρο της αφαίρεσης. Πώς αλλιώς θα προχωρήσεις στην αφαίρεση; Τι θα αφαιρέσεις και από πού, όταν δε γνωρίζεις άριστο σχέδιο;

Βλέποντας τα σχέδια του Άλκη Πιερράκου μας έρχεται στο νου ο Νίκος Βεντούρας. Και στους δύο μεγάλους καλλιτέχνες το μαύρο – άσπρο, το φως και η σκιά  άλλοτε συνομιλούν, άλλοτε συγκρούονται μεταφέροντας στη ζωγραφική επιφάνεια αντίστοιχα ψυχικά φορτία. Μα πιο κοντά τους φέρνει η εξαιρετική ευαισθησία, η ελευθερία, η ποιότητα και η μουσικότητα της γραμμής τους. Όπως έλεγε ο PaulKlee: «Η γραμμή σαν προοδευτική ανάπτυξη ενός σημείου, περπατά, αυτοπεριγράφεται, δημιουργεί παθητικά και ενεργητικά επίπεδα. Ο ρυθμός της γραμμής μετριέται σαν σε μουσική κλίμακα ή αριθμητικό πρόβλημα».

Η ψυχή της οργάνωσης Κατερίνα Κοσκινά, ιστορικός τέχνης και διευθύντρια του Εθνικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης, προετοίμασε το κοινό για την ξενάγησή του στην έκθεση μιλώντας με λόγια απλά και κατανοητά.

            Ο ιστορικός τέχνης πρέπει να μιλά απλά και κατανοητά, να μην προσπαθεί με δυσνόητες λέξεις και εκφράσεις να μιλήσει για το αυτονόητο. Όταν δε νιώθεις ανασφάλειες, αλλά αισθάνεσαι σίγουρος για τον εαυτό σου και τις γνώσεις σου, μιλάς απλά, κατανοητά, φέρνεις κόσμο στους χώρους τέχνης και δεν τον διώχνεις.

Στην  τέχνη έχουμε όλοι δικαίωμα.

Σπύρος  Σουρτζίνος

                                                            Ζωγράφος – Συντηρητής Έργων Τέχνης