Ο αριστουργηματικός πίνακας του Αχιλλέα στο παλάτι Αχίλλειον

Ημ / νία: 05.09.17

Ο Θρίαμβος του Αχιλλέα: η μοναδική ιστορία ενός πίνακα

Μια από τις πάμπολλες απεικονίσεις του ξακουστού πολεμιστή και βασιλιά των Μυρμιδόνων, Αχιλλέα και ένα από τα διασημότερα επεισόδια της ομηρικής Ιλιάδας έχει τη δική του ξεχωριστή θέση στο πομπηιανού ρυθμού ανάκτορο της Αυτοκράτειρας της Αυστρίας Ελισάβετ (Σίσσυ) στο Αχίλλειο (Γαστούρι). O λόγος για τον μεγαλειώδη πίνακα που φιλοτεχνήθηκε από τον διάσημο Αυστριακό ζωγράφο Franz Matsch το 1892. Ο πίνακας καλύπτει ολόκληρο τον τοίχο στο τέλος της σκάλας και φαίνεται καλύτερα από τη μεγάλη σιδερένια πόρτα που καταλήγει στο περιστύλιο και τους κήπους. Οι διαστάσεις του πίνακα είναι 4x10 μέτρα και η ομηρική σκηνή είναι ζωγραφισμένη πάνω σε μουσαμά με την τεχνική της ελαιογραφίας.

Το περιστατικό που απεικονίζεται στο πίνακα είναι εμπνευσμένο από τη ραψωδία Χ της Ιλιάδας. Μετά τη μονομαχία Αχιλλέα -Έκτορα και το θάνατο του δεύτερου, ο Αχιλλέας γυμνώνει το νεκρό σώμα του Τρώα ήρωα, το δένει πίσω από το άρμα του και το σέρνει γυμνό  τρεις φορές γύρω από τα τείχη της Τροίας. Είναι φανερό ότι ο Αυστριακός καλλιτέχνης είχε βαθιά γνώση του ομηρικού κειμένου προσθέτοντας αυτές τις γνώσεις στο έργο του.

 Αυτό το έργο του σπουδαίου δημιουργού αποτελεί το επίκεντρο του ενδιαφέροντος όχι μόνο για την καλλιτεχνική του αξία αλλά κυρίως για τη φημολογία που το ακολουθεί. Σύμφωνα μ’ αυτήν ο ζωγράφος αυτοκτόνησε γιατί δεν κατάφερε να δώσει κίνηση στον τροχό του άρματος του Αχιλλέα.

Υπάρχουν, όμως,  δύο ερμηνείες που μπορούμε να δώσουμε για την εντύπωση του «στάσιμου» τροχού στο άρμα. Σύμφωνα με την πρώτη, ο στάσιμος τροχός φανερώνει ότι ο πίνακας έχει ζωγραφιστεί με βάση τις ρωμαϊκές αρματοδρομίες. Η άλλη ερμηνεία έχει άμεση σχέση με την επιστήμη της φυσικής που υποστηρίζει ότι ένας τροχός που κινείται κυλιόμενος, για το έδαφος είναι σαν ακίνητος. Η κίνηση ενός οχήματος με κύλιση των τροχών του διέπεται από στατική τριβή και έτσι είναι τόσο σταθερό σαν είναι ακίνητο!  

Ιδιαίτερη μνεία μπορούμε να κάνουμε και για άλλα χαρακτηριστικά του πίνακα που έχουν απασχολήσει τους ιστορικούς τέχνης. Ένα από αυτά είναι το άφθαρτο σώμα του Έκτορα αν και σέρνεται για πολύ ώρα κάτω από το άρμα του Αχιλλέα. Η εξήγηση δίνεται μέσα από το ομηρικό κείμενο. Ο θεός Απόλλωνας ο προστάτης των Τρώων λυπήθηκε τον γενναίο πολεμιστή και κράτησε ανέπαφο το σώμα μέχρι την ταφή του. Επίσης, τέτοια ήταν η αγάπη της Αυτοκράτειρας για το μυθικό ήρωα όπου στην παράσταση ο Αχιλλέας απεικονίζεται με σώμα μη μυώδες και ένα πρόσωπο αγγελικό σχεδόν κοριτσίστικο για να τονιστεί η αγγελική ομορφιά του. Τέλος, το ταλέντο του μεγάλου Αυστριακού ζωγράφου φαίνεται ξεκάθαρα στην οφθαλμαπάτη που προκαλείται όταν στο πρώτο λευκό άλογο που ακολουθεί το άρμα έχει ζωγραφιστεί η σκιά στο λαιμό με τέτοιο τρόπο ώστε το κεφάλι του να φαίνεται ότι « γυρίζει» καθώς μετακινείται ο επισκέπτης.  

Συντάκτης: Νίκος Στούπης   

Φωτογραφίες: Έντυ Κασταμονίτης