Κερκυραϊκό Πάσχα: μεγαλοπρεπές με μακραίωνη παράδοση από πέντε τουλάχιστον αιώνες

Εμφανίσεις:

Ημ / νία: 09.04.20

Η Κέρκυρα, το βορειοδυτικότερο άκρο της Ελλάδας, δεν έζησε την οθωμανική κυριαρχία. Έως το 1204 αποτελούσε τμήμα της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας ενώ στη συνέχεια, και μέχρι το 1864, οι τύχες της κυρίως ορίζονται από δυτικές κυριαρχίες, με σημαντικότερη την περίοδο της Βενετοκρατίας (1386 -1797), που προσδιόρισε σε μεγάλο βαθμό την ταυτότητα του νησιού. Έτσι, η πόλη της Κέρκυρας, που δέχτηκε πρόσφυγες από την Κωνσταντινούπολη μετά το 1453 και Κρήτες πρόσφυγες πριν και μετά την πτώση του Χάντακα το 1669, χοάνη διαφορετικών πληθυσμιακών ομάδων και πολιτισμών, διατήρησε την ελληνικότητά της, με πάντοτε κυρίαρχη την ελληνορθόδοξη ταυτότητα.

Παράλληλα, ενσωματώνοντας επιδράσεις της βενετικής, γαλλικής, ρωσικής και βρετανικής κυριαρχίας, ανέπτυξε πολλά χαρακτηριστικά των δυτικοευρωπαϊκών πόλεων, συγκροτημένη αστική τάξη και οργανωμένους αυτοδιοικητικούς θεσμούς. Για παράδειγμα, επί Βενετοκρατίας, το Μεγάλο Συμβούλιο της πόλης καθορίζει τις λειτουργίες του δημόσιου χώρου, οργανώνει θρησκευτικές και κοσμικές τελετές που αντικατοπτρίζουν τις νοοτροπίες και τη συλλογική συνείδηση διαφόρων πληθυσμιακών ομάδων, του συνόλου των κατοίκων της πόλης και της υπαίθρου. Ήδη από το δεύτερο μισό του 15ου αι., οι Αρχές της πόλης μας, σε συνεργασία με την Ορθόδοξη αλλά και την Καθολική Εκκλησία, θεσμοθετούν και σταδιακά αποκρυσταλλώνουν τον κύκλο των δημόσιων θρησκευτικών εκδηλώσεων.

Οι κυριότερες από αυτές περιστρέφονται γύρω από την παρουσία του Ιερού Σκηνώματος του Αγίου Σπυρίδωνος, που από το 1456 έχει μεταφερθεί από την Κωνσταντινούπολη στην Κέρκυρα, ενδυναμώνοντας το κύρος της Ορθόδοξης Εκκλησίας, αλλά και της Κερκυραϊκής Κοινότητας.

Κεντρική θέση σ’αυτές τις θρησκευτικές εκδηλώσεις έχει το Πάσχα, από τις βασικότερες γιορτές της Χριστιανοσύνης.

Στο Κερκυραϊκό Πάσχα μπορούν να αποδοθούν τρία θεμελιώδη χαρακτηριστικά: ο πλούτος και η μοναδικότητα των εθίμων, η βιωματική σχέση με τη μακραίωνη παράδοση και η αίσθηση της συνέχειας, καθώς και η πάνδημη συμμετοχή των κατοίκων και των επισκεπτών της πόλης μας, μιας πόλης που λειτουργεί σαν ένα ιδανικό σκηνικό.

Στο πέρασμα των χρόνων, οι εκδηλώσεις του Πάσχα εμπλουτίστηκαν ακόμη περισσότερο και διευρύνθηκε η σύνθεσή τους, με αποτέλεσμα στις μέρες μας να είναι πράγματι ιδιαίτερα εντυπωσιακή η συμμετοχή των Κερκυραίων κάθε ηλικίας. Οι κάτοικοι του νησιού μέσα από τις ενορίες τους, αλλά και τις μπάντες των φιλαρμονικών (συνήθεια που συνδέεται με τη μουσική συνοδεία των θρησκευτικών πομπών από στρατιωτικά μουσικά σώματα τουλάχιστον από τα χρόνια της Βενετοκρατίας), τις χορωδίες, τα Σώματα του Ερυθρού Σταυρού, των Προσκόπων, των Οδηγών, και πολλών άλλων συλλογικών φορέων, εντάσσονται σ’αυτές τις μεγάλες αστικές-θρησκευτικές τελετές, ο καθένας έχοντας πλήρη συνείδηση του ρόλου και της αποστολής του.

Το Πάσχα στην Κέρκυρα αποτελεί ένα σύνθετο λατρευτικό φαινόμενο, μοναδικό σε μεγαλοπρέπεια και συμμετοχή κόσμου, που οργανώνεται στην πόλη εδώ και πέντε τουλάχιστον αιώνες. Πρόκειται για ένα κράμα του παλιού τοπικού βυζαντινού τυπικού, με επιρροές από τα βενετικά πρότυπα, που κι εκείνα είχαν απώτερη βυζαντινή προέλευση. Το τυπικό αυτό ενσωματώθηκε στις δημόσιες τελετές που οργάνωνε η ίδια η πόλη, και συνεχίζει να διοργανώνει ο Δήμος της Κέρκυρας μαζί με την Εκκλησία. Ένα επίσης ιδιαίτερο χαρακτηριστικό είναι ότι, ήδη από τα χρόνια της Βενετοκρατίας, είχε θεσμοθετηθεί να συνεορτάζεται το Πάσχα των Ορθοδόξων και από την τοπική Καθολική Εκκλησία, πράγμα που ισχύει και σήμερα. Παράλληλα με τις καθιερωμένες παλιές θρησκευτικές τελετές, έχουν θεσπιστεί, τα τελευταία χρόνια, και ορισμένες μουσικές και λογοτεχνικές εκδηλώσεις από τις φιλαρμονικές, τις χορωδίες και τους πολιτιστικούς φορείς του νησιού μας, εκδηλώσεις που εναρμονίζονται στο κλίμα των ημερών και συμβάλλουν στη λαμπρότητα του εορτασμού.

Το Πάσχα ακόμα γιορτάζεται με απαράμιλλο τρόπο και σ’όλα τα χωριά της κερκυραϊκής υπαίθρου, μέσα στο θαυμάσιο ανοιξιάτικο τοπίο του νησιού μας. Πραγματικά μοναδικές είναι οι Αναστάσιμες λιτανείες που τελούνται κυρίως εντός της διακαινησίμου εβδομάδας. Πρόκειται για ένα ακόμη πανάρχαιο βυζαντινό έθιμο, το οποίο συνδέεται με την ευλογία των αγρών «για την ευφορία των καρπών της γης», και διασώζεται πια μόνο στο Άγιον Όρος, σε ορισμένα νησιά του Αιγαίου και στον Ιόνιο χώρο, τον χώρο που συνδέει αρμονικά την Ανατολή με τη Δύση.

Κάθε χρόνο χιλιάδες πιστοί από την Ελλάδα και άλλα μέρη του κόσμου επισκέπτονται την Κέρκυρα για να βιώσουν την κατάνυξη των ημερών και να ζήσουν από κοντά την εμπειρία των μοναδικών αυτών εθίμων και παραδόσεων. Φέτος, λόγω της πανδημίας Covid-19 έχουν ανασταλλεί όλες οι θρησκευτικές εκδηλώσεις.

Πληροφορίες από το corfu.gr