Κερκυραϊκά έθιμα και κάλαντα για το Σάββατο του Λαζάρου

Εμφανίσεις:

Ημ / νία: 19.04.19

Κερκυραϊκά έθιμα και κάλαντα για το Σάββατο του Λαζάρου

Η συνήθεια να τραγουδούν τα κάλαντα τις παραμονές των χριστιανικών εορτών ανάγεται στα αγερμικά τραγούδια της αρχαιότητας. Ήταν τα τραγούδια τα οποία κάποιες μέρες της χρονιάς παρέες παιδιών γυρνούσαν από πόρτα σε πόρτα για να μαζέψουν φιλοδωρήματα. Στα χρόνια του Βυζαντίου παρά τις αντιδράσεις της εκκλησίας αρχικά  πέρασε αυτό το έθιμο στη χριστιανική θρησκεία.

Από τα παλιά χρόνια στην Κέρκυρα κάθε παραμονή του Σαββάτου του Λαζάρου ψάλλονταν τα «Κάλαντα του Λαζάρου». Πρόκειται για έθιμο που αναβιώνει στις μέρες μας στη βόρεια Κέρκυρα (Επίσκεψη) και στις 11:30 στο κέντρο της παλιάς πόλης, από τον Ι. Ναό του Αγίου Νικολάου των Γερόντων και Αγίου Λαζάρου, που πανηγυρίζει κατά την ημέρα αυτή, ξεκινούν χορωδιακά σύνολα απ’ όλο το νησί, τα οποία ερμηνεύουν τα «Κάλαντα του Λαζάρου». Αφού οι χορωδίες ψάλουν σε διάφορα σημεία του ιστορικού κέντρου, συναντώνται στις 12:30 και ψάλουν τα Κάλαντα στο Παλαιό Δημαρχείο της πόλης. Η εκδήλωση διοργανώνεται από τον «Φορέα Κορφιάτικης Έκφρασης».

Τα σημερινά  κάλαντα που σώζονται είναι νεώτερα και έχουν υποστεί διάφορες αλλαγές σε φράσεις και λέξεις και αφηγούνται την Ανάσταση του Λαζάρου.

«Με τον ορισμό λόγο να πούμε και το Λάζαρο να διηγηθούμε

Καλησπέρα σας καλή βραδία, ήρθε ο Λάζαρος με τα Βαΐα

Αν κοιμόσαστε να ασκωθείτε και αν κάθεστε ν' αφρικαστείτε.

Αγρικήσατε μεγάλο θαύμα, όπου έγινε δαιμόνων τραύμα.

Πήγεν ο Χριστός στη Βηθανία διότι εκεί ήταν πολύ απιστία.

Όσοι έμαθαν τον ερχομό του, όλοι τρέξανε στον ορισμό του.

Όλοι τρέξανε μικροί, μεγάλοι, όλοι Χριστιανοί Εβραίοι κι άλλοι

Καβαλίκεψε εις πώλου όνο, έτσι έμελλε τούτο το χρόνο

Και τα νήπια παιδιά Εβραίων, δια την πομπή των Ιουδαίων.

Άλλοι έκοβαν κλάδους και Βάϊα, συντηνέχοντες τα λόγια τα Άγια.

Άλλοι έλεγαν ευλογημένος ο ερχόμενος και κηρυγμένος.

Τότε ο Χριστός εμπρός κινάει και ο λαός τον ακλουθάει.

Τότε τρέξανε Μάρθα, Μαρία, γιατί ήτανε μεγάλη χρεία.

Πού είναι ο Λάζαρος, πού είν' ο αδερφός μου, πού είν' ο φίλος μου και ξάδερφός μου;

Λέγουν Λάζαρος είν' πεθαμένος, τετραήμερος στη γη θαμμένος.

Λέγει πάμετε να τον ιδούμε και στον τάφο του να λυπηθούμε.

Πάτησε ο Χριστός στην πλάκα επάνω, «Δεύρο Λάζαρε, σήκω επάνω».

Κι ώ του θαύματος η γη εταράχθη και ο Λάζαρος ορθός εστάθη.

Πού ήσουν Λάζαρε, πού 'σαι αδερφέ μου, πού ήσουν φίλε μου και γνώριμέ μου;

Δώστε μου να πιω λίγο νεράκι, τι είν' το στόμα μου πικρό φαρμάκι.

Είν' τ' αχείλι μου είν' μαραμένο και από τη γη φαρμακωμένο.

Δώστε μου να πιω να σας μιλήσω και το θάνατο να λησμονήσω.

Ήμουνα βαθιά στη γη θαμμένος και με τους νεκρούς ανταμωμένος.

Τι είν' ο θάνατος που περιμένει κάθε άνθρωπο στην Οικουμένη.

Τώρα ευχόμεθα καλήν υγεία, Καλή Ανάσταση και ευτυχία.

Χρόνους Πολλούς»…

Αξίζει να αναφέρουμε και ένα μοναδικό  έθιμο της ημέρας του Σαββάτου του Λαζάρου που χάνεται στα βάθη των χρόνων. Στο ιστορικό κέντρο της πόλης ένας Κερκυραίος, ο εκλεκτός του νησιού, φορούσε μια κόκκινη μπλούζα, που έδενε στη μέση του με ένα κορδόνι από πολύχρωμες κορδέλες.

Στα χέρια του κρατούσε ένα κοντάρι στην κορυφή του οποίου ήταν ένα σκαλισμένο πρόσωπο που παρίστανε το Λάζαρο. Πάνω στο κοντάρι ήταν κρεμασμένα διάφορα στολίδια. Πάντοτε τον συνόδευαν δύο οργανοπαίκτες για να τραγουδήσουν τα κάλαντα. Ο ένας έπαιζε πίπιζα ( σημερινή γκάιντα ή ζουρνάς) και ο άλλος ντέφι. Γυρνούσαν σε μαγαζιά και σπίτια και μάζευαν χρήματα.

 Κάθε οικογένεια το θεωρούσε σημαντικό να αγοράσει κάποιο από τα κρεμασμένα στολίδια γιατί το θεωρούσαν φυλαχτό (γούρι) και το κρεμούσαν στο προσκεφάλι τους.

Σήμερα έχει απομείνει μόνο ο μουσικός σκοπός του τραγουδιού αυτού σε ρυθμό εμβατηρίου που ακούγεται από ομάδες μουσικών και παιδιών την παραμονή των Βαΐων.

Συνάκτης: Νίκος Στούπης