Γεράσιμος Μαρκοράς: μία σημαντική προσωπικότητα των γραμμάτων της Κέρκυρας

Εμφανίσεις:

Ημ / νία: 26.09.17

Γεράσιμος Μαρκοράς: ο τελευταίος εκπρόσωπος της Επτανησιακής σχολής

Ο Γεράσιμος Μαρκοράς αποτελεί μια από τις σημαντικότερες προσωπικότητες της Κέρκυρας και των γραμμάτων της. Με την πένα του ύμνησε όσο κανείς την Κέρκυρα και σημάδεψε ανεξίτηλα την πορεία της Επτανησιακής λογοτεχνίας και της Νεοελληνικής ποίησης γενικότερα.

Γεννήθηκε στην Κεφαλλονιά το 1826. Η οικογένειά του ήταν μια από τις παλαιότερες αριστοκρατικές οικογένειες της Κέρκυρας, με καταγωγή από την Ιταλία. Μάλιστα η  οικογένεια ήταν γραμμένη στο περίφημο Libro d’ Oro της Κέρκυρας, διαθέτοντας οικόσημο. Πατέρας του ήταν ο Γεώργιος Μαρκοράς, ο οποίος υπηρέτησε το Ιόνιο Κράτος ως εισαγγελέας και μητέρα του ήταν η Μαρίνα Βλασσοπούλου από αρχοντική γενιά.

Το 1849 μεταβαίνει στην Ιταλία και συγκεκριμένα στο πανεπιστήμιο της Παβίας, στο οποίο είχε φοιτήσει πριν από μερικά χρόνια ο μέντοράς του, Διονύσιος Σολωμός για να σπουδάσει Νομική. Διακόπτει τις σπουδές του μετά τον αιφνίδιο θάνατο του αδερφού του. Συνεχίζει τις σπουδές του στην Ιόνια Ακαδημία, όπου είχε την τύχη να έχει καθηγητή, τον ποιητή Ανδρέα Κάλβο. Παίρνει το πτυχίο του στη Νομική αλλά δεν την υπηρετεί ποτέ. Ζώντας στην Κέρκυρα, το κέντρο για εκείνη την εποχή των τεχνών και των γραμμάτων ( Ιόνιος Ακαδημίας, Αναγνωστική Εταιρεία, Φιλαρμονική Εταιρεία Κέρκυρας κ.α)  μαγεύεται από την ποίηση. Γίνεται βοηθός και μαθητής του Διονυσίου Σολωμού, μπαίνει στο κύκλο του και γνωρίζεται με προσωπικότητες όπως ο Γεώργιος Καλοσγούρος και ο Ιάκωβος Πολυλάς.

Ο Διονύσιος Σολωμός άσκησε τη μεγαλύτερη επιρροή πάνω του. Είχε καταλάβει το ταλέντο του και τον νουθετούσε συνέχεια. Ο Μαρκοράς φοβόταν την κριτική του και δεν του είχε δείξει ποτέ ούτε ένα στίχο του. Στις 21 Φεβρουαρίου 1857 ο μέντοράς του αφήνει την τελευταία του πνοή και βυθίζει στο πένθος όλα τα Επτάνησα. Τότε ο  Γεράσιμος Μαρκοράς γράφει για το δάσκαλό του το ποίημα « Πρώτο Ψυχοσάββατο». Στη συνέχεια, μαζί με τον Πολυλά και τον Κουαρτάνο συγκεντρώνουν και δημοσιεύουν όλο το ποιητικό έργο του εθνικού ποιητή.

Μέσα από την ποίηση του είναι ολοφάνερη η ενασχόλησή του με τα πολιτικά πράγματα των Επτανήσων και κυρίως της Κέρκυρας. Το 1863 δημοσιεύει το σατυρικό ποίημα « Λέλεκας και Σπαρτσίνης», μια πολιτική σάτιρα κατά των Άγγλων και του συντηρητικού τρόπου διοίκησης των Επτανήσων. Το ίδιο διάστημα γράφει ένα ποίημα που αποσπά διθυραμβικές κριτικές, ένα επαναστατικό έργο για την εποχή του με τον τίτλο « Τα κάστρα μας». Το ποίημα αναφέρεται στην απόφαση των Άγγλων να παραχωρήσουν τα Επτάνησα επιμένοντας όμως στην παράλογη άποψή τους να κατεδαφίσουν τα φρούρια του νησιού Βίδο. Μέσα από το ποίημα του ξεδίπλωσε με τέτοιο συγκλονιστικό τρόπο τα πατριωτικά του αισθήματα με αποτέλεσμα να καταφέρει να ξεσηκώσει την κοινή  γνώμη για την άδική αυτή απόφαση.

Ο « Όρκος» αποτελεί ένα ποίημα- σταθμός στη νεοελληνική ποίηση. Ο Μαρκοράς εμπνέεται από τη θυσία και τον αγώνα των Κρητών κατά των Οθωμανών και πιο συγκεκριμένα από την  πυρπόληση της Μονής Αρκαδίου στη Κρήτη το 1866. Παράλληλα με  το ιστορικό υπόβαθρο της εποχής διαλέγει για ήρωες του, δύο νέα και ερωτευμένα παιδιά και  μαγνητίζει τον αναγνώστη από την πρώτη κιόλας στιγμή. Το ποίημα τυπώνεται το 1875 στο κερκυραϊκό τυπογραφείο « Κέρκυρα». Το 1899 ο « Όρκος» τυπώνεται και στα Ιταλικά από τον καθηγητή Πανεπιστημίου GiovanniCanna.

Σημαντική ήταν η προσφορά του και στον αγώνα για την επικράτηση της δημοτικής. Μαζί με άλλες εξέχουσες προσωπικότητες της εποχής ( Ι. Πολυλάς, Ν. Μακρής, Ι. Ρινόπουλος, Κ. Μάνεσης, Ι. Κουαρτάνος και Γ. Καλοσγούρος) ιδρύει τη Φιλολογική σχολή, η οποία υποστήριζε μεταξύ άλλων, ότι ήταν επιτακτική ανάγκη να απαλλαχτεί η ελληνική γλώσσα από τους ξύλινους τύπους της καθαρεύουσας. Ως κέντρο της η σχολή είχε το « Καφενείον του Ανανία» στη περιοχή της Γαρίτσας.

 Ο Γεράσιμος Μαρκοράς ασχολήθηκε και με την πολιτική. Μετά την ένωση της Επτανήσου με την Ελλάδα το 1864 εξελέγη βουλευτής και διατέλεσε αντιπρόεδρος της Βουλής το 1865. Σημαντικό ήταν και το μεταφραστικό του έργο ( αποσπάσματα του Ομήρου και του Δάντη στη δημοτική, ποιήματα του Σίλερ, του Φώσκολου και ιταλικούς στίχους του Σολωμού. Όλο το  ποιητικό του έργο του συγκεντρώθηκε σε δύο συλλογές, τα Ποιητικά Έργα (1890) και τα Μικρά Ταξίδια (1899). Χαρακτηρίστηκε από τους κριτικούς για το έργο του ως ο τελευταίος εκπρόσωπος της λογοτεχνικής παράδοσης της Επτανησιακής Σχολής.

Το δικό του ησυχαστήριο στην Κέρκυρα ήταν το σπίτι του στο χωριό Στρογγυλή. Στις 28 Αυγούστου του 1911 άφησε τη τελευταία του πνοή στο νησί που ύμνησε και αγάπησε, την Κέρκυρα.

Συντάκτης: Νίκος Στούπης