27 Σεπτεμβρίου 1831: η δολοφονία του Καποδίστρια στον Άγιο Σπυρίδωνα Ναυπλίου

Εμφανίσεις:

Ημ / νία: 27.09.18

Δολοφονία Καποδίστρια: τα γεγονότα, οι ποικίλες απόψεις και ο απόηχος

Στις 27 Σεπτεμβρίου του 1831 διαπράχθηκε  η πρώτη πολιτική δολοφονία αρχηγού  κράτους στη Νεώτερη Πολιτική Ιστορία της Ελλάδας. Ο Ιωάννης Καποδίστριας, ο πρώτος Κυβερνήτης του νεοελληνικού κράτους, αφήνει την τελευταία του πνοή έξω από την εκκλησία του Αγίου Σπυρίδωνα στο Ναύπλιο.

Το χρονικό της δολοφονίας

Ξημερώματα Κυριακής  (05:35) ο Κυβερνήτης είχε αναχωρήσει από το σπίτι του με σκοπό να εκκλησιαστεί στον ιερό ναό του Αγίου Σπυρίδωνα. Σύμφωνα με τις τότε αφηγήσεις, λίγο πριν την άφιξη του στο ναό συνέβησαν κάποια περιστατικά που προμήνυαν το άσχημο τέλος του. Στη διαδρομή ένα 

μαύρο σκυλί του επιτέθηκε και του έσκισε την ρεντιγκότα (= είδος ανδρικού πανωφοριού)  του. Ο Καποδίστριας δεν πτοήθηκε απ’ αυτό και επέστρεψε στην κατοικία του, άλλαξε ρεντιγκότα και κατευθύνθηκε πάλι προς την εκκλησία. Στη διαδρομή, όμως, μια κωφάλαλη γριά ζητιάνα προσπάθησε με άναρθρες κραυγές να τον σταματήσει. Ο Κυβερνήτης συνέχισε τη διαδρομή του δίνοντας της κάποια νομίσματα. Να προσθέσουμε εδώ ότι ο αδερφός του, Αυγουστίνος,  λίγες ώρες πριν είχε δει ένα άσχημο όνειρο, και του το διηγήθηκε στην προσπάθεια του να τον αποτρέψει να πάει στην εκκλησία.

Σε ένα δρόμο λίγο πριν την εκκλησία συνάντησε τον Γιώργο και Κωνσταντίνο Μαυρομιχάλη συνοδευόμενους από τους δύο φρουρούς τους καθώς βρίσκονταν υπό επιτήρηση. Ο Καποδίστριας τους χαιρέτησε βγάζοντας το καπέλο του αμίλητος ενώ και εκείνοι σιωπηλοί του ανταπέδωσαν τον χαιρετισμό. Στη συνέχεια, οι Μαυρομιχαλαίοι ακολούθησαν άλλο δρόμο και έφτασαν νωρίτερα στο ναό πριν απ’ αυτόν. Όταν ο Κυβερνήτης έφτασε στο ναό αντίκρυσε τον Κωνσταντίνο Μαυρομιχάλη, το θεώρησε ύποπτο  αλλά αψηφώντας τον ενδεχόμενο κίνδυνο προσπάθησε να μπει στο ναό.  Μόλις πάτησε το πόδι του στο πλατύσκαλο της εκκλησίας ο Κωνσταντίνος Μαυρομιχάλης  σηκώνοντας το δεξί του χέρι που κρατούσε κρυμμένο κάτω από τη μπέρτα του και πυροβόλησε με πιστόλι από πίσω το κεφάλι του Καποδίστρια. Ταυτόχρονα, ο Γιώργος Μαυρομιχάλης που στεκόταν στην εσωτερική πλευρά της εισόδου όρμησε και χτύπησε  με μαχαίρι στη κοιλιακή χώρα τον Κυβερνήτη.

Ένας εκ των φρουρών των Μαυρομιχαλαίων ο Ι. Καραγιάννης, σύμφωνα με εκδοχή, ο οποίος στεκόταν εξωτερικά της εκκλησίας πυροβόλησε άστοχα τους δύο φρουρούς του Καποδίστρια και η σφαίρα χτύπησε τη δεξιά πλευρά της πόρτας όπου και σήμερα σώζεται η λαβωματιά.

Οι διαφορετικές απόψεις για τα αίτια της δολοφονίας

Οι απόψεις για τους ηθικούς αυτουργούς της δολοφονιας που άλλαξε τον ρου της ελληνικής ιστορίας είναι ποικίλες. Μια εξ αυτών υποστηρίζει ότι Αγγλία και η Γαλλία  όπλισαν το χέρι των δολοφόνων καθώς ο μεγάλος πολιτικός αποτελούσε εμπόδιο για τα σχέδια τους. Επιθυμία τους ήταν να επιβάλουν στο νέο ελληνικό κράτος καθεστώς μοναρχίας που θα εξυπηρετούσε τα συμφεροντά τους.

Ένα άλλο πιθανό αίτιο ήταν η απόφαση του Κυβερνήτη να διανείμει γη στους ακτήμονες για να τονωθεί η αγροτική οικονομία. Αυτή η απόφαση προσέκρουσε στα συμφέροντα των κοτζαμπάσηδων και των ισχυρών οικογενειών των Μαυρομιχάληδων στη Μάνη και των Κουντουριωτών στην Ύδρα. Επίσης, αποτελούσε σημείο τριβής και με τους ξένους  δανειστές γιατί αυτές οι εθνικές γαίες αποτελούσαν εγγύηση για την αποπληρωμή των επαχθών δανείων που είχαν χορηγηθεί στους Έλληνες.

Τέλος, σύμφωνα με μια πρόσφατη μακρόχρονη  έρευνα του ιστορικού Δ. Κοκκινάκη, οι Μαυρομιχαλαίοι δεν ήταν αυτοί που δολοφόνησαν τον Καποδίστρια αλλά κάποιοι από το περιβάλλον του με ηθικούς αυτουργούς τους Άγγλους.

Ο απόηχος της δολοφονίας

Η δολοφονία του Καποδίστρια συγκλόνισε όχι μόνο τους Έλληνες αλλά και τους ξένους φιλέλληνες που τον εκτιμούσαν ιδιαίτερα. Αξίζει να αναφέρουμε φράσεις που ειπώθηκαν και γράφτηκαν γι’ αυτόν μετά το τραγικό επίλογο της ζωής του..

 Ζαν Εϊνάρ:“ Κείνοι που δολοφόνησαν τον Καποδίστρια, δολοφόνησαν την Ελλάδα.¨

Ανδρέας Ζαΐμης: “ Ο Κυβερνήτης κέρδισε πολύ μετά τον θάνατό του. Αν σηκωνόταν από τον τάφο του, όλη η Ελλάδα θα ΄τρεχε να τον προσκυνήσει.

Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης (πατέρας του Γιώργου Μαυρομιχάλη): “ Ανάθεμα στους Αγγλογάλλους που ήσαν η αιτία και εγώ έχασα τους δικούς μου και το Έθνος έναν άνθρωπο που δεν θα τον ματαβρεί και το αίμα του με παιδεύει ως τώρα…”

Συντάκτης: Νίκος Στούπης