Ο Γιαννούλης Χαλεπάς και η σύνδεσή του με την Κέρκυρα

Εμφανίσεις:

Ημ / νία: 29.02.24

Χαρακτηρίστηκε ως ο «Έλλην ποιητής του μαρμάρου» και ο « μεγάλος μοντέρνος» της ελληνικής γλυπτικής. Τα έργα του παραμένουν μοναδικά και  ανεκτίμητης αξίας .Το ταλέντο του έχει αναγνωριστεί καθολικά και οι μελετητές δεν σταματούν να ασχολούνται εδώ και δεκαετίες με τις δημιουργίες του.  

Ο λόγος για τον Τήνιο γλύπτη Γιαννούλη Χαλεπά. Μια καλλιτεχνική ιδιοφυΐα που έζησε το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα και τις πρώτες δεκαετίες του 20ου. Ο γλύπτης της διάσημης  και εμβληματικής « Κοιμωμένης» έζησε μια μυθιστορηματική και πολυτάραχη ζωή. Μια ζωή κυρίως βασανισμένη με μεγάλα χρονικά διαστήματα νευρικού  ψυχικού κλονισμού και εγκλεισμού.

Το μεγαλύτερο μέρος αυτής της « κλονισμένης» περιόδου της ζωής του έχει συνδεθεί με το νησί της Κέρκυρας. Για την ψυχική του υγεία η διάγνωση ήταν η εξής: « Ορκιζόμεθα ότι ο Γιαννούλης Χαλεπάς έπαθεν τας φρένας, το πρώτον κατά το 1879 έτος. […]. Είναι απόλυτος ανάγκη η εισαγωγή τούτου εν τινι φρενοκομείω προς αποφυγήν απευκταίου». 

Η οικογένεια του μεγάλου γλύπτη σε συνεννόηση με τους γιατρούς να εισαχθεί στο τότε « Φρενοκομείο» της Κέρκυρας. Με τη συνοδεία ενός συγγενή του  το ταξίδι του για την Κέρκυρα ξεκίνησε στις 11 Ιουλίου του 1888. Ήταν 37 ετών. 

Από κει και  μετά ακολουθούν δύσκολα χρόνια για τον κορυφαίο γλύπτη. Από το « Βιβλίο κινήσεως του Φρενοκομείου Κέρκυρας» πληροφορούμαστε ότι κανένας από την οικογένειά του δεν τον επισκέφθηκε ποτέ. Σύμφωνα με τον κανονισμό του ιδρύματος ήταν και αυτός υποχρεωμένος όπως και οι άλλοι τρόφιμοι να επιδίδονται χειρωνακτικές εργασίες όπως σκάψιμο και κουβάλημα νερού. 

Τέσσερα χρόνια μετά τον εγκλεισμό του Χαλεπά στο Φρενοκομείο η επιχείρηση του πατέρα του πτωχεύει και σταματά να πληρώνει πια τα «νοσήλια» του. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα η θέση του να επιδεινωθεί. Έτρωγε λιγότερο και χειρότερο φαγητό και τα ρούχα που του έδιναν ήταν πλέον κουρέλια. Και όλα αυτά γιατί σύμφωνα με το τότε νεοελληνικό κράτος « ο τρόφιμος Ιωαννούλης του Ιωάννου Χαλεπάς ζει εφεξής εις βάρος του Δημοσίου». 

Οι αυστηροί κανόνες του ιδρύματος δεν του επέτρεπαν ασχοληθεί με την τέχνη του που τόσο πολύ αγαπούσε. Οι γιατροί και οι φύλακες κατέστρεφαν ό,τι εκείνος είχε σχεδιάσει και πλάσει και είχε κρύψει στο ερμάριο του. Ωστόσο, το 1942 ανακαλύφθηκε τυχαία στα υπόγεια του ιδρύματος ένα μικρό έργο του. Πρόκειται για ένα  πήλινο αγαλματάκι εννέα πόντων που παριστάνει έναν άνδρα. 

Το τελευταίο χρονικό διάστημα στο Φρενοκομείο φαίνεται ότι η ψυχική του υγεία βελτιώθηκε αρκετά και ο διευθυντής τον χαρακτήρισε ως « ακίνδυνον». 

Δύο χρόνια μετά το θάνατο του πατέρα του η μητέρα του στις 6 Ιουνίου του 1902 τον παρέλαβε από το Φρενοκομείο της Κέρκυρας και τον έφερε να ζήσει κοντά της στην Τήνο. 

Από το  « Βιβλίον Κινήσεως του Φρενοκομείου Κέρκυρας» μαθαίνουμε ότι ο Γιαννούλης Χαλεπάς « διέμεινεν εν τω Φρενοκομείω 13 έτη, 10 μήνες και 27 ημέρες. Ενοσηλεύθη εν τω Δημοσίω Ψυχειατρείω Κερκύρας από 11-7-1888 μέχρι 6-6-1902, πάσχων εξ Ανοίας». 

    Αξίζει να αναφερθεί ότι την τελευταία νύχτα που ο Γιαννούλης Χαλεπάς έμεινε στο ίδρυμα είδε ένα όνειρο. Είδε ένα θαλάσσιο κήτος να τον κουβαλά πάνω στην πλάτη του στην αφρισμένη θάλασσα και να τον αποθέτει στην Παναγιά της Τήνου. 

Πηγές: Γιαννούλης Χαλεπάς, ο μύθος της νεοελληνικής γλυπτικής, Θανάσης Πέτρου-Δημήτρης Βανέλλης, Σεπτέμβριος 2019, εκδόσεις Πατάκη. 

mixanitouxronou.gr, tinosart.gr, ertnews.gr 

Συντάκτης: Νίκος Στούπης