Η καπνοβιομηχανία της Κέρκυρας « Γ. Νικηφόρος και Σια»

Ημ / νία: 01.12.23

Πλούσιο ιστορικό ενδιαφέρον έχει η καλλιέργεια του καπνού στην Κέρκυρα και πολλοί ήταν οι μελετητές που ασχολήθηκαν με το αντικείμενο αυτό. Ο Ευγένιος Γονατάς το 1860 γράφει τα εξής: « Η καλλιέργεια του καπνού από τινών ετών έλαβε εις την νήσον μας αρκετήν έκτασιν.» και ο Bransen το 1819 σχετικά με το θέμα γράφει ότι «Ο κερκυραϊκός καπνός είναι περιζήτητος και θα ηδύνατο, φρονώ, να καταστή αντικείμενο σπουδαιοτέρας  εμπορίας…». 

Εκτεταμένη καλλιέργεια του καπνού συναντάμε στο βορειοδυτικό τμήμα του νησιού όπου το έδαφος ήταν πρόσφορο και υπήρχαν φθηνά εργατικά χέρια. 

Στα χρόνια της καλλιέργειας του καπνού στο νησί υπήρξαν σημαντικές καπνοβιομηχανίες με αξιόλογη παρουσία και δράση. 

Μια από τις μεγαλύτερες καπνοβιομηχανίες της Κέρκυρας ήταν και αυτή που έφερε την ονομασία « Γ. Νικηφόρος και Σια». 

Ιδρυτές της ήταν τα τέσσερα αδέρφια ( Άλκης, Αθανάσιος, Σταύρος και Γεώργιος)  της οικογένειας Νικηφόρου που εγκαταστάθηκε στην Κέρκυρα στα τέλη του 19ου αιώνα με καταγωγή από τα Ιωάννινα. Αρχικά, τα τέσσερα αδέρφια με υπεύθυνο τον Γεώργιο αγόρασαν την επιχείρηση κατασκευής  τσιγάρων από τον Ν. Σπίνουλα. 

Η επιχείρηση όταν ξεκίνησε το 1927 απασχολούσε έντεκα εργαζόμενους ενώ τρεις από τους συνιδιοκτήτες συμμετείχαν ενεργά και ήταν η ψυχή της επιχείρησης. 

Η καπνοβιομηχανία « Γ. Νικηφόρος και Σια» προμηθευόταν μόνο κερκυραϊκά καπνά από τις περιοχές των Καρουσάδων, των Δουκάδων και του Στρυνίλα. Στο εργοστάσιο υπήρχαν δύο κοπτικές μηχανές που θρυμμάτιζαν τον καπνό και για την κατασκευή και την επεξεργασία  των τσιγάρων χρησιμοποιούσαν τρεις ακόμα μηχανές. Η τοποθέτηση των τσιγάρων σε πακέτα και κουτιά γινόταν με το χέρι από γυναίκες εργάτριες. 

Η πρώτη αποθήκη της καπνοβιομηχανίας ήταν στα τείχη του Νέου Φρουρίου κοντά στο 1ο Δημοτικό Σχολείο και απασχολούσε τρία με τέσσερα άτομα. Μετά την Κατοχή η αποθήκη μεταφέρθηκε στην οδό Σπύρου Κοντομάρη. 

Την εκτύπωση των πακέτων και την κατασκευή των τσιγαρόχαρτων είχε αναλάβει το εργοστάσιο του Γ. Ασπιώτη, όπως και πολλών άλλων καπνοβιομηχανιών στην Ελλάδα. Τα πακέτα των τσιγάρων της καπνοβιομηχανίας «Γ. Νικηφόρος και Σια» είχαν το σήμα « ΑΧΙΛΛΕΥΣ» και «ΝΙΚΗ» και οι συσκευασίες ήταν των 100, των 80 και των 20.  

Την περίοδο της Κατοχής όλες οι καπνοβιομηχανίες του νησιού είχαν επιταχθεί από τους Ιταλούς και τους Γερμανούς. Αν και οι ιδιοκτήτες και οι εργάτες ήταν υποχρεωμένοι να παράγουν τσιγάρα για τον κατοχικό στρατό, τα βράδια η δράση τους είχε κοινωνικό χαρακτήρα. Παράνομα μετέφεραν κούτες με τσιγάρα από το εργοστάσιο και τις  μοίραζαν δωρεάν στους κατοίκους της Γαρίτσας. Οι Γαριτσιώτες τα « αντάλλαζαν» με βασικά είδη πρώτης ανάγκης όπως γάλα, λάδι και αλεύρι για να επιβιώσουν οι οικογένειες τους. 

Την δεκαετία του 1950 τα πράγματα δυσκόλεψαν για την καπνοβιομηχανία « Γ. Νικηφόρος και Σια» με την εισβολή των ξένων αντιπροσωπιών τσιγάρων στην αγορά αλλά και  όταν σταμάτησε ο Ελληνικός Στρατός να προμηθεύεται τσιγάρα απ’ αυτήν.

Μέχρι και το 1954 το κράτος εφάρμοσε μια οικονομική πολιτική καπνική τακτική που αποδείχθηκε αναποτελεσματική και ανεπιτυχής. Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα περίπου 37 καπνοβιομηχανίες σε όλη την Ελλάδα να διακόψουν την λειτουργία τους το 1955 μέσω της εθελούσιας εξόδου με το Νομοθετικό Διάταγμα 2946/54. Ανάμεσα σ’αυτές τις καπνοβιομηχανίες που έκλεισαν ήταν και η καπνοβιομηχανία « Γ. Νικηφόρος και Σια» μετά από 28 χρόνια λειτουργίας. 

Πηγές: Ο Καπνός και το Καπνεργοστάσιο της Κέρκυρας, Περιβαλλοντική ομάδα 1ου ΕΠΑ.Λ. Κέρκυρας, 2009, Συντονιστής εργασίας: Θεοφάνης Ι. Κυπριώτης. 

Συντάκτης: Νίκος Στούπης