Το Κερκυραϊκό Δημοτικό τραγούδι και το πολυτραγουδισμένο «Κάτω στον Άη Γιώργη»

Εμφανίσεις:

Ημ / νία: 20.01.20

«Εάν μπορούσα να γράψω έστω και ένα ελληνικό δημοτικό τραγούδι, θα απέρριπτα ό, τι έχω γράψει μέχρι σήμερα.»  Μ’ αυτά τα λόγια ο Γερμανός στοχαστής, Γκαίτε εξέφρασε τον θαυμασμό του για το ελληνικό δημοτικό τραγούδι. Ωστόσο, υπήρξαν κι άλλοι ξένοι μελετητές που ασχολήθηκαν μ’ αυτό και το κατέγραψαν σε συλλογές. 

Αντικείμενο θαυμασμού για τους ερευνητές αποτελέσαν και τα κερκυραϊκά δημοτικά τραγούδια. Πρόκειται για τραγούδια που τραγουδιούνται σε γάμους και κυρίως στα πανηγύρια των χωριών. Σ’ αυτά αναφέρεται και ο συγγραφέας Lawrence Durrell στο βιβλίο για την Κέρκυρα «Η σπηλιά του Πρόσπερου». 

Στα προπολεμικά χρόνια αλλά και στα πρώτα μεταπολεμικά το τραγούδι ήταν μέρος της καθημερινότητας των Κερκυραίων που ζούσαν στην ύπαιθρο. Οι γυναίκες τραγουδούσαν αδιάλειπτα σε όλη την διαδικασία του γάμου, στα διαλείμματα από το μάζεμα των ελιών, στον τρύγο,  στα πεζούλια των σπιτιών μαζί με τις άλλες γειτόνισσες κλπ. Οι άντρες τραγουδούσαν εκτός σπιτιού και συγκεκριμένα στα μαγαζιά που έπιναν το κρασί τους. Και τις δύο περιπτώσεις οι παλαιότεροι μάθαιναν τους νεότερους που είτε είχαν ακούσει στην « χώρα» ή σε άλλα χωριά. 

Τα κερκυραϊκά δημοτικά τραγούδια όπως και οι χοροί ποικίλουν. Ομοιότητες παρατηρούνται στις περιοχές Γύρου και Όρους καθώς και στις περιοχές Μέσης και Λευκίμμης ενώ διαφορές εντοπίζονται μεταξύ Βόρειας και Μέσης-Νότιας Κέρκυρας.  

Τα κερκυραϊκά δημοτικά τραγούδια διακρίνονται σε διάφορες κατηγορίες: ακριτικά, παραλογές ή διηγηματικά, θρησκευτικά – λατρευτικά (όπου ανήκουν και τα κάλαντα), τραγούδια της αγάπης, τραγούδια του γάμου, τραγούδια της τάβλας και του χορού, νανουρίσματα, περιπαικτικά και μοιρολόγια.

Μέσα στα πολλά παλιά τραγούδια της λαϊκής κερκυραϊκής παράδοσης είναι ο «Γιάννης σκλάβος». Σύμφωνα με την ερευνήτρια Αλεξάνδρα Τζώρα το τραγούδι αυτό περιλαμβάνεται στην κατηγορία των Ακριτικών και στην ειδικότερη ενότητα των «τραγουδιών της αρπαγής». 

Το τραγούδι αυτό αγαπήθηκε από τους κατοίκους του νησιού, κατά τον 16ο και 17ο αιώνα, γιατί τους έφερνε στην μνήμη την σκλαβιά δικών τους ανθρώπων μετά από την πρώτη πολιορκία της Κέρκυρας από τους Οθωμανούς το 1537. 20.000 Κερκυραίοι αιχμαλωτίστηκαν και μεταφέρθηκαν στα σκλαβοπάζαρα της Ανατολής. 

Σύμφωνα με την υπόθεση του τραγουδιού, ο Γιάννης τρεις μέρες μετά τον γάμο του πιάνεται αιχμάλωτος από τους Τούρκους, μένει σκλάβος 12 χρόνια αλλά στη συνέχεια απελευθερώνεται και φτάνει στην Κέρκυρα την ώρα που πάντρευαν την γυναίκα του. 

Έτσι, ένα τραγούδι που αναφέρεται σε απελευθέρωση σκλάβου από τουρκικό πλοίο, εξέφραζε τον καημό χιλιάδων οικογενειών του νησιού και αγαπήθηκε γρήγορα.

Ένα άλλο δημοφιλές τραγούδι του νησιού είναι το «Κάτω στον Άη Γιώργη». Ανήκει στα παλαιότερα τραγούδια της κερκυραϊκής παράδοσης και περιλαμβάνεται κι αυτό στην κατηγορία των ακριτικών τραγουδιών. 

Μια από τις εκδοχές του τραγουδιού το τραγούδι αναφέρεται σε έναν λαϊκό ήρωα που έχασε τη ζωή του πολεμώντας με γενναίο τρόπο σε μια από τις πολιορκίες των Οθωμανών της Κέρκυρας στην παραλία, κοντά στο « Κρύο το Νερό», στον Άη Γιώργη. 

Ο Πολυφωνικός Χορός Κυνοπιαστών «Γειτονία» συνεχίζει να τραγουδά τα παραδοσιακά της υπαίθρου της Κέρκυρας, διατηρώντας την λαϊκήμουσική παράδοση του νησιού έως και σήμερα.

Πηγές: epiaspalathon.gr, koinonkynopiaston.blogspot.com, karagiorgos.blog-net.ch

Συντάκτης: Νίκος Στούπης