Αναγνωστική Εταιρεία Κέρκυρας: το παλαιότερο πνευματικό ίδρυμα της Ελλάδας

Εμφανίσεις:

Ημ / νία: 30.12.19

Σε ένα από τα πιο γνωστά και χαρακτηριστικά κτίρια της παλιάς πόλης, με θέα στο Ιόνιο πέλαγος στεγάζεται το πρώτο πνευματικό ίδρυμα της νεώτερης Ελλάδας. Ο λόγος για την Αναγνωστική Εταιρεία Κέρκυρας. Το αναγεννησιακού ρυθμού κτίριο βρίσκεται στη γωνία των σημερινών οδών Καποδιστρίου και Σοφοκλέους Δουσμάνη.

Η οικοδομική του απαρχή ανάγεται στα χρόνια της Βενετοκρατίας. Εκτείνεται σε τρεις ορόφους με εμβαδόν περίπου 300 τ.μ. και η κύρια είσοδός του είναι στον πρώτο όροφο, μέσω εξωτερικής πέτρινης σκάλας, όπου διαμορφώνεται και ένα στεγασμένο πλατύσκαλο με τοξοστοιχίες. Το αρχαιότερο πνευματικό ίδρυμα της Ελλάδας ιδρύθηκε το 1836, σε μια εποχή που η πνευματική ζωή της Κέρκυρας βρισκόταν στο αποκορύφωμα της. 

Έτσι, στη μακρόχρονη διαδρομή της μέλη της υπήρξαν επιφανείς προσωπικότητες της Κέρκυρας όπως ο Διονύσιος Σολωμός, ο Ανδρέας Κάλβος, ο Λορέντζος Μαβίλης, ο Νικόλαος Μάντζαρος, ο Σπύρος Σαμάρας, ο Ιάκωβος Πολυλάς, ο Γεράσιμος Μαρκοράς, ο Άγγελος Γιαλινάς, ο Κωνσταντίνος Θεοτόκης, ο Βιάρος και ο Αυγουστίνος Καποδίστριας. Επιπλέον, στα πρώτα δέκα χρόνια της ζωής της είχαν ενταχθεί ως μέλη και αρκετοί καθηγητές της Ιονίου Ακαδημίας (Πέτρος Βονδιόλης, Αντώνιος Γεννατάς). Θεμελιωτές της ήταν μια ομάδα δεκατεσσάρων νέων αστών, απόφοιτων γαλλικών, κυρίως, πανεπιστημίων. Πρότυπο για την ίδρυση της Αναγνωστικής Εταιρείας υπήρξε η ομώνυμη εταιρεία της Γενεύης (Societé de Lecture de Genève).

Βασικός σκοπός της Εταιρείας ήταν να προμηθεύεται από τη Δυτική Ευρώπη εφημερίδες, περιοδικά και βιβλία για να έρθουν τα μέλη της σε επαφή με την πνευματική, επιστημονική και πολιτική κίνηση της Δυτικής Ευρώπης. Πρώτος πρόεδρος της Αναγνωστικής Εταιρείας διατέλεσε ο φιλόσοφος, πολιτικός και διπλωμάτης, Πέτρος Βράιλας- Αρμένης. Στη συνέχεια, τον διαδέχθηκαν κερκυραίοι με σημαντική πολιτική, κοινωνική και πνευματική δράση.

Η Αναγνωστική Εταιρεία στάθηκε συμπαραστάτης στους αγώνες των Επτανησίων για την καθιέρωση της ελευθεροτυπίας, την επιβολή της ελληνικής ως επίσημης γλώσσας του «Ηνωμένου Κράτους των Ιονίων νήσων» και την Ένωση των Ιονίων νήσων με την Ελλάδα. Ο Β΄ Παγκόσμιος πόλεμος ανέκοψε την πορεία της Εταιρείας. Στο τέλος του πολέμου, αν και το κτίριο ήταν βαθιά τραυματισμένο, δεν προκλήθηκαν ζημιές ούτε στην πλούσια βιβλιοθήκη του, ούτε στα ανεκτίμητης αξίας έπιπλα, χάρτες, πίνακες και συλλογές. Στις 8 Δεκεμβρίου 1978 βραβεύτηκε για την πνευματική προσφορά της από την Ακαδημία Αθηνών ενώ την ίδια χρονιά έγινε μέλος της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Σωματείων και Ιδρυμάτων « Europa Nostra» που έχει ως σκοπό την προστασία και τη διατήρηση της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς των χωρών της Ευρώπης. Ακόμη, στις μέρες μας διατηρεί επαφές με ελληνικά και ξένα επιστημονικά ιδρύματα και πανεπιστήμια, όπως η αρχαιολογική σχολή του Λουβαίν, το Πανεπιστήμιο της Πίζας, το Ατενέο της Βενετίας, η Ποντανιάνα της Νάπολης και το Ιόνιο Πανεπιστήμιο. Η Αναγνωστική Εταιρεία διαθέτει μια γενική βιβλιοθήκη 50.000 τόμων, η οποία λειτουργεί και ως Αναγνωστήριο αλλά και την ειδικευμένη Ιονική βιβλιοθήκη 7.000 τόμων με συλλογές έργων ζωγραφικής, παλιούς χάρτες και χαρακτικά, παλιά έντυπα, εφημερίδες και φωτογραφίες.

Συντάκτης: Νίκος Στούπης