Κωνσταντίνος Παρθένης: ο σπουδαίος ζωγράφος και δάσκαλος που έζησε στην Κέρκυρα

Μια από τις κορυφαίες φυσιογνωμίες της σύγχρονης ελληνικής ζωγραφικής και μεγάλος αναμορφωτής της, έζησε για αρκετά χρόνια στο νησί των Φαιάκων, όπου συναναστράφηκε με σημαντικούς διανοούμενους. Ο λόγος για τον  ζωγράφο που άλλαξε τα εικαστικά δρώμενα της Ελλάδας των αρχών του 20ου αιώνα, Κωνσταντίνο Παρθένη.

Ο Παρθένης γεννήθηκε στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου στις 10 Μαΐου 1878. Από μικρός έμαθε να μιλά και να γράφει ιταλικά, γερμανικά, γαλλικά, αγγλικά και ελληνικά. Σπούδασε στην Ακαδημία Καλών Τεχνών της Βιέννης, ένα από τα κέντρα νεωτερισμού, στο πλευρό του Γερμανού ζωγράφου Καρλ Ντίφενμπαχ. Παράλληλα, σπούδασε μουσική στο Ωδείο της πόλης. 

Στη Βιέννη πραγματοποιεί την πρώτη του έκθεση έργων το 1899 ενώ την επόμενη χρονιά εκθέτει έργα του στην Αθήνα. 

Το 1903 αποφασίζει να επιστρέψει στην Ελλάδα και εγκαθίσταται στην Αθήνα. Το 1909 παντρεύεται την Ιουλία Βαλσαμάκη, γόνος αρχοντικής οικογένειας της Κεφαλονιάς. Στη συνέχεια, έως το 1914 ζει στο Παρίσι. Εκεί μυείται στον μεταϊμπρεσσιονισμό, συμμετέχει σε εκθέσεις ζωγραφικής όπου βραβεύεται και διαμορφώνει το δικό του προσωπικό ύφος. 

Από το 1912 μέχρι το 1917 εγκαθίσταται στην Κέρκυρα  όπου γεννιούνται τα δυο του παιδιά. Στη θέση Σωτηριώτισσα, στο Κοντόκαλι, ο Παρθένης αγόρασε κτήμα που συνόρευε με την ιδιοκτησία της οικογένειας της ζωγράφου Αγλαΐας Παπά, η οποία υπήρξε μαθήτρια του. 

Στην Κέρκυρα συναναστράφηκε με σημαντικές προσωπικότητες της εποχής όπως ο Κωνσταντίνος Θεοτόκης και ο Μάρκος Ζαβιτσιάνος μιας και έγινε μέλος της καλλιτεχνικής και λογοτεχνικής ομάδας « Συντροφιά των εννέα». 

Το φυσικό τοπίο της Κέρκυρας ασκούσε έλξη στο μεγάλο ζωγράφο και έτσι τα τοπογραφικά του έργα κατά τη διαμονή του στο νησί απέκτησαν μια πιο ελκυστική μορφή. Στον πίνακα  του « Πεύκα στην Κέρκυρα» αποτυπώνεται ένα αντιπροσωπευτικό κερκυραϊκό τοπίο όπου παρουσιάζεται μια καθημερινή σκηνή στους ελαιώνες και την πυκνή βλάστηση. 

Στην Κέρκυρα πολιτογραφήθηκε έλληνας υπήκοος και το 1917 δημότης Κέρκυρας.

Το 1917 εγκαθίσταται πλέον στην Αθήνα και μαζί με σπουδαίους ζωγράφους όπως ο Νικόλαος Λύτρας  ιδρύει την ομάδα « Τέχνη» που στόχος της ήταν η ανατροπή του συντηρητικού ακαδημαϊσμού της αθηναϊκής καλλιτεχνικής ζωής. 

Το 1920 πραγματοποιεί την πρώτη του μεγάλη έκθεση στο Ζάππειο με περισσότερους από 240 πίνακες και την ίδια χρονιά ο Ελευθέριος Βενιζέλος του απονέμει το Αριστείο των Γραμμάτων και των Τεχνών για τον πίνακά του « Ευαγγελισμός». 

Αξίζει να αναφερθεί ότι στο εργαστήριο του στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών φοιτούν σπουδαίοι μετέπειτα Έλληνες ζωγράφοι όπως ο Γιάννης Τσαρούχης, ο Νίκος Εγγονόπουλος και ο Διαμαντής Διαμαντόπουλος. 

Το 1938 ο Παρθένης συμμετείχε στην Μπιενάλε της Βενετίας με εξήντα έργα του ενώ η Ιταλική κυβέρνηση αγόρασε το έργο του « Ευαγγελισμός».

Τα τελευταία χρόνια της ζωής του ήταν δύσκολα. Το σπίτι του απέναντι από την Ακρόπολη αποφασίστηκε από την κυβέρνηση του Κωνσταντίνου Καραμανλή να κατεδαφιστεί για λόγους ανάπλασης της περιοχής. Ο ζωγράφος απείλησε να αυτοπυρποληθεί  μαζί με τα έργα του και τα σχέδιο κατεδάφισης ματαιώθηκε. 

Στις 25 Ιουλίου 1967 ο Κωνσταντίνος Παρθένης σχεδόν παράλυτος και σε συνθήκες ένδειας και απομόνωσης αφήνει την τελευταία του πνοή στο νοσοκομείο « Ευαγγελισμός». 

Για τον Κωνσταντίνο Παρθένη ο γλύπτης Γιώργος Ζογγολόπουλος έγραψε: «Θεωρούσαμε τον Παρθένη στήριγμα της μοντέρνας τέχνης στην Ελλάδα»,  ο Ζαχαρίας Παπαντωνίου τον χαρακτήρισε « μέγιστο των Ευρωπαίων τοπιογράφων» και ο Τσαρούχης σημειώνει για τον δάσκαλό του: «Έδωσε στη ζωγραφική μας κάτι μεγάλο: την πειθαρχία στον «τόνο» και στη « σύνθεση». 

Πηγές: timesnews.gr, wikipedia, timesnews.gr, elculture.gr, lifo.gr, dromospoihshs. home.blog

Συντάκτης: Νίκος Στούπης