Γεράσιμος Πιτζαμάνος: o Eπτανήσιος ζωγράφος και αρχιτέκτονας

Εμφανίσεις:

Ημ / νία: 26.10.20

Τον Δεκέμβριο του 1825 αφήνει την τελευταία του πνοή στην Κέρκυρα, ο Επτανήσιος ζωγράφος και αρχιτέκτονας που η βραχύβια ζωή του χαρακτηρίστηκε μυθιστορηματική. Ο λόγος για τον Γεράσιμο Πιτζαμάνο ή Πιτσαμάνο που η ζωή του συνδέθηκε με προσωπικότητες όπως ο Αδαμάντιος Κοραής, ο Ιωάννης Καποδίστριας και ο Ναπολέων.

Ο Γεράσιμος Πιτζαμάνος γεννήθηκε στο Αργοστόλι στις 6 Μαρτίου 1787. Υπήρξε γόνος οικογένειας με καλλιτεχνική παράδοση. Πατέρας του ήταν ο Βικέντιος Πιτζαμάνος, ιερέας και ζωγράφος ενώ ο αδερφός του, Παναγής ήταν αγιογράφος. 

Σε μικρή ηλικία  έδειξε την κλίση του στη ζωγραφική και πρώτο δάσκαλο είχε τον πατέρα του. Στη συνέχεια, μαθήτευσε στο πλευρό του ζωγράφου Νικολάου Καντούνη. Σε νεαρή ηλικία κατατάσσεται στο ρωσικό στρατό στη Ζάκυνθο και στην Κέρκυρα και αργότερα στο γαλλικό στην Κέρκυρα. Το 1807 προβιβάζεται σε λοχαγό – μηχανικό της Πολιτείας των Επτανήσων. 

Στα χρόνια της Γαλλοκρατίας, διορίζεται προϊστάμενος της τοπογραφικής υπηρεσίας και του ανατίθεται η χαρτογράφηση των Επτανήσων και των απέναντι ακτών της Ηπείρου. Το 1809 θα αναλάβει μια διπλωματική αποστολή και  τον στέλνουν στον Αλή Πασά. Την ίδια χρονιά με απόφαση της Ιονίου  Γερουσίας και του Ναπολέοντα γίνεται υπότροφος στην Γαλλική Σχολή Καλών Τεχνών στη Ρώμη. Εκεί σπουδάζει ζωγραφική και αρχιτεκτονική. Τέτοια ήταν η πρόοδος του που η Ακαδημία του Αγίου Λουκά στη Ρώμη τον ανακηρύσσει επίτιμο μέλος της. 

Οι σπουδές του, όμως,  δε σταμάτησαν εκεί. Το 1814 εγκαθίσταται στο Παρίσι και με υποτροφία από τη γαλλική κυβέρνηση σπουδάζει αρχιτεκτονική στην Πολυτεχνική σχολή. Εκεί θα γνωρίσει τον Ιωάννη Καποδίστρια και τον Αδαμάντιο Κοραή. Ο Κοραής προσπάθησε να τον πείσει να διδάξει τις Καλές Τέχνες στη Χίο αλλά ο Πιτζαμάνος αρνήθηκε.

Το 1818 επιστρέφει στην Κέρκυρα και διδάσκει στην Ακαδημία των Ωραίων Τεχνών και στη Δημόσια σχολή της Επτανήσου Πολιτείας (Λύκειο). 

Δύο χρόνια αργότερα εργάζεται ως αρχιτέκτονας και ζωγράφος στην Κωνσταντινούπολη και μυείται στη Φιλική Εταιρεία. Στην Κωνσταντινούπολη ο Πιτζαμάνος ανέβασε μια παράσταση με θέμα την Άλωση της Πόλης και τη σφαγή των Ελλήνων. Οι Τούρκοι εισβάλλουν στην αίθουσα και ο Επτανήσιος ζωγράφος καταφεύγει στην Αγγλική πρεσβεία. 

Τον Μάϊο του 1821 αναχωρεί για τη Ρωσία και με εισήγηση  του Ιωάννη Καποδίστρια βρίσκεται στην υπηρεσία του τσάρου Αλέξανδρου. Ικανοποιημένος από το αρχιτεκτονικό έργο του στην πρωτεύουσα της Μολδαβίας και του Κισνάου ο τσάρος θα τον χρίσει αρχιτέκτονα της Αυλής. 

Κατά το ίδιο χρονικό διάστημα της διαμονής στη Ρωσία προσβάλλεται από φυματίωση και μετακινείται στην Οδησσό και την Ιταλία για θεραπείες. Μετά τις μάταιες αυτές προσπάθειες επιστρέφει στην Κέρκυρα και στις πέντε Δεκεμβρίου 1825 πεθαίνει σε ηλικία 38 ετών. 

Ο Γεράσιμος Πιτζαμάνος ήταν ο πρώτος καθηγητής αρχιτεκτονικής και αυτός που έγραψε το πρώτο βιβλίο αρχιτεκτονικής στην Ελλάδα. Είναι ο δημιουργός των ιονικών συμβόλων και ο εισηγητής της κοσμικής χαρακτικής στα Επτάνησα.  Οι προσωπογραφίες του άφησαν εποχή. Χαρακτηριστική είναι αυτή του Ιωάννη Καποδίστρια. Πρόκειται για μια ελαιογραφία του 1819 όταν ο Κυβερνήτης βρέθηκε για δύο μήνες στην Κέρκυρα. 

Πηγές: lifo.gr, wikipedia.org, kathimerini.gr, kulturosupa.gr, Θεόδωρος Κουτσογιάννης- Ο ρομαντικός κλασικιστής Γεράσιμος Πιτζαμάνος ( 1787-1825): το καλλιτεχνικό και θεωρητικό του έργο, Ο Ελληνικός κόσμος ανάμεσα στο Διαφωτισμό και τον 19ο αιώνα, 2007 

Συντάκτης: Νίκος Στούπης