Το σπίτι στα Μουράγια όπου έζησε ο εθνικός μας ποιητής Διονύσιος Σολωμός

Ο Περικλής Παγκράτης, πρόεδρος της Εταιρείας Κερκυραϊκών Σπουδών, μας μίλησε για το σπίτι στα Μουράγια όπου έζησε και πέθανε ο εθνικός μας ποιητής Διονύσιος Σολωμός και σήμερα είναι επισκέψιμο καθημερινές για το κοινό με την ιδιότητα Μουσείο Σολωμού και χώρος φιλοξενίας εκδηλώσεων και συνεδρίων. Παρακάτω μπορείτε να διαβάσετε τι είπε στο Corfuland.gr και στην Ελίνα Φαϊτά.

E.Φ.: Ποιο διάστημα της ζωής του έζησε σε αυτό το σπίτι ο Διονύσιος Σολωμός;

Π.Π.: Ο Διονύσιος Σολωμός εγκαταστάθηκε στην Κέρκυρα στα τέλη του 1828, επιζητώντας την ψυχική ηρεμία η οποία θα του επέτρεπε να αφοσιωθεί απερίσπαστος στο έργο του. Ως ποιητή τον ακολουθεί τέτοια λαμπρή φήμη, ώστε με την άφιξη του τον επισκέπτονται να τον καλωσορίσουν οι καθηγητές του Ιονίου Πανεπιστημίου. Κατά το διάστημα ανάμεσα στα έτη 1828 και 1833 είχε κατοικήσει σε διάφορα σπίτια, που όμως μας είναι άγνωστα σήμερα. Το φθινόπωρο του 1833 είχε εγκατασταθεί σε διαμέρισμα μιας τετραώροφης οικοδομής που βρισκόταν απέναντι από το σημερινό Δημαρχείο Κερκύρας, στην πλατεία, δίπλα στη καθολική Μητρόπολη. Στην ίδια οικοδομή, που δυστυχώς γκρεμίστηκε με τους βομβαρδισμούς του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, κατοικούσε και η οικογένεια του κατοπινού μαθητή του Ιακώβου Πολυλά, ο οποίος έμελλε να γίνει ο επιμελητής των χειρογράφων του και ο πρώτος εκδότης των έργων του, μετά τον θάνατο του. Στο οίκημα που σήμερα στεγάζει το «Μουσείο Σολωμού», ο Ποιητής εγκαταστάθηκε τον Αύγουστο του 1832. Στο σπίτι αυτό έζησε μέχρι τα τελευταία χρόνια της ζωής του, συνέθεσε τα ωριμότερα έργα του και σ' αυτό πέθανε 59 ετών, στις 9/21 Φεβρουαρίου 1857.          

Ε.Φ.: Σήμερα, το σπίτι του Σολωμού είναι επισκέψιμο. Θα μας ξεναγήσετε στο Μουσείο Σολωμού; Τι μπορεί να δει ο επισκέπτης;

Π.Π.: Στο «Μουσείο Σολωμού» γίνεται μια σφαιρική περιδιάβαση στους σταθμούς της ζωής του Εθνικού Ποιητή, εκτίθενται ζωγραφικός πίνακας γενεαλογικού δέντρου, το γραφείο, όπου κατά την παράδοση ο Ποιητής έγραψε τους  «Ελεύθερους Πολιορκημένους», προτομές του Ποιητή, οικόσημο,  παλαιές εκδόσεις και πλούσιο φωτογραφικό υλικό – εικαστικό υλικό. Η Εταιρεία Κερκυραϊκών Σπουδών διαθέτει επίσης πλουσιότατη σολωμική βιβλιοθήκη, καθώς καταβάλλεται συνεχής προσπάθεια να συγκεντρωθεί κάθε  δημοσίευμα που αφορά τον Εθνικό μας Ποιητή. Άλλα εκθέματα είναι συλλογές πορτρέτων άλλων δημιουργών, της εποχής του Διονυσίου Σολωμού και νεοτέρων. Επίσης, προκειμένου να διαφανεί η πρόσληψη του σολωμικού έργου από τους νεότερους, εκτίθενται χειρόγραφα σύγρχονων δημιουργών για τον Σολωμό και εικαστικές συνθέσεις σύγχρονων καλλιτεχνών.

Ε.Φ.: Τι άλλες δραστηριότητες λαμβάνουν χώρα στο Μουσείο;

Π.Π.: Στο Μουσείο Σολωμού κατά κανόνα λαμβάνουν χώρα οι δραστηριότητες που προγραμματίζει η Εταιρεία Κερκυραϊκών Σπουδών. Στις δραστηριότητες της Εταιρείας συναριθμούνται πλήθος πνευματικών εκδηλώσεων κυρίως υπό μορφή διαλέξεων, οι οποίες κάθε χρόνο λαμβάνουν χώρα από τον Νοέμβριο έως τον Μάιο με ομιλητές πνευματικούς ανθρώπους του τόπου ή προσκεκλημένους από Αθήνα, Θεσσαλονίκη και άλλες πόλεις της Ελλάδας, καθώς και από τα νησιά του Ιονίου.

Στο ενεργητικό της Εταιρείας Κερκυραϊκών Σπουδών εγγράφεται η διοργάνωση του Δ΄ Διεθνούς Πανιονίου Συνεδρίου το 1978, η διοργάνωση της Α΄ Επτανησιακής Εβδομάδας το 1970, η διοργάνωση Συνεδρίου για τον Κωνσταντίνο Θεοτόκη το 1953, η πρωτοβουλία φιλοτέχνησης της προτομής του Κωνσταντίνου Θεοτόκη και του Διονυσίου Σολωμού από τον γλύπτη Αχιλλέα Απέργη, η τοποθέτηση αναμνηστικών πλακών ή προτομών σε ιστορικά κτίρια ή υπαίθριους κερκυραϊκούς χώρους, (κυρίως σε σπίτια συγγραφέων), κ.ά.

Στον τομέα των εκδόσεων, η Ε.Κ.Σ. καθιέρωσε τη σειρά «Δημοσιεύματα της Ε.Κ.Σ.» όπου έχουν εκδοθεί μέχρι σήμερα περισσότερες από 40 επιστημονικές μονογραφίες πάνω σε θέματα της Επτανησιακής Ιστορίας και του Επτανησιακού Πνεύματος.

Στις αρχές του 2004 κυκλοφόρησε η Επιστημονική Επετηρίδα «Κερκυραϊκά Χρονικά», την οποία είχε ιδρύσει το 1951 ο Κώστας Δαφνής, αλλά η έκδοση είχε διακοπεί με το θάνατό του. Ο πρώτος τόμος της δεύτερης περιόδου των «Κερκυραϊκών Χρονικών» ήταν αφιερωμένος στον ιδρυτή τους και φιλοδοξία της Εταιρείας είναι η συνέχιση της έκδοσης κάθε χρόνο.  Ήδη μέχρι τώρα έχουν κυκλοφορήσει εννέα τόμοι, από τους οποίους οι δύο τελευταίοι αποτελούν μέρος των Πρακτικών του Ι΄ Διεθνούς Πανιονίου Συνεδρίου.

Από το 1976 είχε ξεκινήσει υπό τη γενική Εποπτεία του Κώστα Δαφνή η έκδοση του «Αρχείου Ιωάννη Καποδίστρια». Από τους δώδεκα προγραμματισμένους τόμους έχουν εκδοθεί οι οκτώ. Συνιδιοκτήτρια της οικίας Καποδίστρια (μαζί με την Αναγνωστική Εταιρεία Κερκύρας και την Φιλαρμονική Εταιρεία Κερκύρας), η Εταιρεία Κερκυραϊκών Σπουδών έχει συμπράξει για τη δημιουργία «Μουσείου Καποδίστρια».

Η σημαντικότερη συμβολή της Εταιρείας Κερκυραϊκών Σπουδών υπήρξε η αναστήλωση του σπιτιού, όπου έζησε τα τελευταία είκοσι πέντεχρόνια της ζωής του ο Διονύσιος Σολωμός στην Κέρκυρα, όπου και πέθανε, και η λειτουργία εκεί του «Μουσείου Σολωμού». Το σπίτι αυτό είχε γκρεμιστεί με τους πρώτους ιταλικούς βομβαρδισμούς του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, το 1941. Αναστηλώθηκε με σχέδια και επίβλεψη των κερκυραίων μηχανικών Γεωργίου Λινάρδου, Ρένου Παϊπέτη και Ιωάννη Κόλλα, οι οποίοι φρόντισαν να διατηρηθούν τα εξωτερικά χαρακτηριστικά του παλαιού κτιρίου. Οι εργασίες αποπερατώθηκαν το 1964 και σταδιακά συγκροτήθηκε το «Μουσείο Σολωμού».

Από το έτος 2005 εγκαινιάστηκαν τα ετήσια Επιστημονικά Συνέδρια.

Το Ι΄ Διεθνές Πανιόνιο Συνέδριο της Εταιρείας Κερκυραϊκών Σπουδών, υπό την αιγίδα της Ακαδημίας Αθηνών, πραγματοποιήθηκε στην Κέρκυρα από τις 30-4-2014 έως τις 4-5-2014, με συμμετοχή 413 συνέδρων και 383 επιστημονικές ανακοινώσεις. Η Εταιρεία Κερκυραϊκών Σπουδών είχε αναλάβει τη διοργάνωση του Ι΄ Πανιονίου Συνεδρίου στον τόπο, όπου για πρώτη φορά λειτούργησε ο θεσμός αυτός, εκατό χρόνια μετά την καθιέρωσή του. Βλέπε και www.http://panioniosynedrio.gr/

Ε.Φ.: Τι είναι η Εταιρεία Κερκυραϊκών Σπουδών  και ποιος ο σκοπός ίδρυσής της;

Π.Π.: Η Εταιρεία Κερκυραϊκών Σπουδών, πνευματικό σωματείο, ιδρύθηκε το 1952 με σκοπό την έρευνα της ιστορίας, λαογραφίας και γενικά της πνευματικής και καλλιτεχνικής παραγωγής της Κέρκυρας και κατ’ επέκταση των Ιονίων Νήσων. Το καταστατικό της Εταιρείας Κερκυραϊκών Σπουδών ψηφίστηκε στις 17 Φεβρουαρίου 1952 και το υπέγραψαν 23 ιδρυτικά μέλη. Συγκεκριμένα,  από τον χώρο των γραμμάτων και της ιστορικής έρευνας η Ειρήνη Α. Δεντρινού, η Αβιγαήλ Νικοκάβουρα, η Μαρή Ασπιώτη, ο Κώστας Δαφνής, ο Νίκος Καρύδης, ο Μ.Ι. Δεσύλλας, ο Ιάσων Δεπούντης και ο Γιάννης Μωραΐτης. Από τον χώρο των τεχνών η Ελπίδα Χαλικιοπούλου. Από τον νομικό κόσμο ο Θεόδωρος Μακρής, ο Σπύρος Ναθαναήλ, ο Χαράλαμπος Φαγογένης, ο Περικλής Καρύδης, ο Σπύρος Χονδρογιάννης, η Αυγή Θ. Μακρή, η Μαρή Θ. Μακρή και ο Παναγιώτης Γαστεράτος. Από τον χώρο της εκπαίδευσης ο Σταμάτιος Λάσκαρης, ο Κωνσταντίνος Γρόλλιος, ο Γιάννης Λινάρδος και η Χαρά Στούπη. Τέλος, η Ιουλία Γρόλλιου και η Αικατερίνη Χονδρογιάννη.

Στα τέλη του 2009 η Εταιρεία Κερκυραϊκών Σπουδών είχε την πρωτοβουλία να προτείνει την αδελφοποίηση του (μόλις ανακαινισμένου) Μουσείου Σολωμού Κερκύρας και του Μουσείου Σολωμού και Επιφανών Ζακυνθίων∙ μιαν αδελφοποίηση η οποία πλην των άλλων τονίζει την κοινή αγάπη για την Επτάνησο και ιδιαίτερα για το πρόσωπο του Εθνικού μας Ποιητή – τον αγώνα των δύο Ιδρυμάτων για τη διατήρηση των επτανησιακών χαρακτηριστικών και της επτανησιακής ενότητας. Η αδελφοποίηση των δύο Μουσείων πραγματοποιήθηκε τον Δεκέμβριο του έτους 2012.

Ε.Φ.: Από που συντηρείται το κτίριο; Υπάρχουν χορηγίες;

Π.Π.: Η συντήρηση του κτιρίου και εν γένει οι δραστηριότητες της Εταιρείας Κερκυραϊκών Σπουδών στηρίζονται στις συνδρομές των μελών, σε ενισχύσεις φίλων, και σε κάποια κληροδοτήματα.

Με την ευγενική χορηγία της Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδος πραγματοποιήθηκαν το 2009 οι εξωτερικές και εσωτερικές εργασίες ανακαίνισης-αναβάθμισης του κτηρίου (για την ανταποδοτικότητα της χορηγίας εντοιχίστηκε λευκή επεξεργασμένη μαρμάρινη πλάκα στο εσωτερικό του Μουσείου, διαστάσεων 0,50 Χ 0,30, με εγχάρακτα γράμματα), ενώ η αναδιάταξη του Μουσείου, με εγκατάσταση σύγχρονων φωτιστικών, νέων μικροφωνικών εγκαταστάσεων, συστημάτων πυρανίχνευσης και πυρόσβεσης, κλειστού κυκλώματος, καθώς και μηχανήματος προβολής συνέβαλαν στην καλύτερη αξιοποίηση της μεγάλης και πολύτιμης σολωμικής βιβλιοθήκης, πινακοθήκης, τεκμηρίων κ.ά.

Ε.Φ.: Θα μας πείτε μερικούς λόγους για τους οποίους πρέπει κάποιος να επισκεφθεί το Μουσείο;

Π.Π.: Οι λόγοι για τους οποίους πρέπει κάποιος να επισκεφθεί το Μουσείο Σολωμού είναι πολλοί και αυτονόητοι, Σημειώνουμε: κυρίως λόγοι ιστορικοί. Βλέπε και ανεπίσημη ιστοσελίδα https://www.facebook.com/solomosmuseum/?pnref=story

Ε.Φ.: Τι ώρες είναι ανοικτό;

Π.Π.: Το Μουσείο Σολωμού είναι καθημερινά ανοικτό (09.30 έως 13.00 ή 14.00), εκτός από Σαββατοκύριακα και άλλες αργίες, πρωινές ώρες.

Ε.Φ.: Τι περιέχει η βιβλιοθήκη του Διονύσιου Σολωμού;

Π.Π.: Μερικοί τίτλοι της σολωμικής βιβλιοθήκης είναι:

Συλλογές Διονυσίου Σολωμού Τα ευρισκόμενα, Ι. Πολυλάς, Κέρκυρα, 1859.

Άπαντα τα ευρισκόμενα μετά προλόγου περί του βίου και των έργων του ποιητού, Κ. Παλαμάς, Αθήνα, Βιβλιοθήκη Μαρασλή, 1901.

Άπαντα τα ευρισκόμενα, Προλεγόμενα Ι. Πολυλά, Μελέτη και μετάφραση των ιταλικών Γ. Καλοσγούρου, Αθήνα, Ελευθερουδάκης, 1921.

Άπαντα, τόμος πρώτος, Ποιήματα, Επιμέλεια - σημειώσεις Λίνου Πολίτη, Αθήνα, Ίκαρος, 1948.

Άπαντα, τόμος δεύτερος, Πεζά και Ιταλικά, Επιμέλεια - σημειώσεις Λίνου Πολίτη, Αθήνα, Ίκαρος, 1955.

Άπαντα, τόμος δεύτερος, παράρτημα Ιταλικά (ποιήματα και πεζά), Μετάφραση Λίνου Πολίτη με συνεργασία Ν. Γ. Πολίτη, Αθήνα, Ίκαρος, 1960.

Άπαντα, τόμος τρίτος, Αλληλογραφία, Επιμέλεια - μετάφραση - σημειώσεις Λίνου Πολίτη, Αθήνα, Ίκαρος, 1991.

Διονυσίου Σολωμού Αυτόγραφα έργα, Επιμέλεια Λίνου Πολίτη, τόμος Α Φωτοτυπίες, τόμος Β Τυπογραφική μεταγραφή, Θεσσαλονίκη, Αριστοτέλειον Πανεπιστήμιον Θεσσαλονίκης, 1964.

Άπαντα, Εισαγωγή, κείμενα, μεταφράσεις, γλωσσάριο Ν. Β. Τωμαδάκη, Αθήνα, Γρηγόρης, 1969.

ΆπανταΑ' και Β', Επιμέλεια Γ. Ν. Παπανικολάου, Αθήνα, 1970 / 1972 Ποιήματα και πεζά, Επιμέλεια - εισαγωγή Στυλιανός Αλεξίου, Αθήνα, Στιγμή, 1994.

Ε.Φ.: Πως νιώθετε εσείς που βρίσκεστε καθημερινά σε αυτό το χώρο;

Π.Π.: Δέος.

Ε.Φ.: Θα θέλατε να στείλετε ένα μήνυμα στους επισκέπτες μας που θα διαβάσουν τη συνέντευξή σας;

Π.Π. «Καλές πνοές παρηγοριά / στη βαριά νύχτα κι έρμη» (Διονύσιος Σολωμός).

Περικλής Παγκράτης

Πρόεδρος της Εταιρείας Κερκυραϊκών Σπουδών

Επιμέλεια άρθρου: Φαϊτά Ελίνα