Για τον «Υποψήφιο Βουλευτή» γράφει ο Σπύρος Σουρτζίνος

Ημ / νία: 10.11.17

«Ο ΥΠΟΨΗΦΙΟΣ» ΤΟΥ ΞΥΝΔΑ

ΜΙΑ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΗ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΟΠΕΡΑΣ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ ΚΕΡΚΥΡΑΣ

Η Φιλαρμονική Εταιρεία Κερκύρας, με μακρόχρονη και σημαντικότατη προσφορά στα μουσικά δρώμενα της Κέρκυρας (έτος ιδρύσεως 1840) και Διοικητική Επιτροπή με ξεχωριστή μουσική παιδεία και συνεργάτες καταξιωμένους στο χώρο της μουσικής τέχνης και εκπαίδευσης, πήρε την απόφαση –και το ρίσκο, θα έλεγα– να ανεβάσει την όπερα του Σπυρίδωνος Ξύνδα (1817-1896) «Ο Υποψήφιος Βουλευτής» σε λιμπρέτο του Ιωάννη Ρινόπουλου (1831-1915), στηριζόμενη κατά βάση σε κερκυραϊκές δυνάμεις.

Ο Υποψήφιος Βουλευτής είναι έργο πρωτοποριακό∙ είναι γραμμένο στη δημοτική γλώσσα και βασίζεται σε νεοελληνικό «μύθο» με μια τάση, μάλιστα, σχολιασμού και προβολής γεγονότων της καθημερινής ζωής.  Πρωτοπαίχτηκε το φθινόπωρο του 1867 στο θέατρο SanGiacommo  της Κέρκυρας. Ο απόηχος και η επιρροή των παραστάσεων του έργου έφθασε μέχρι το πρόσφατο παρελθόν. Οι παλιοί Κερκυραίοι θα θυμούνται τον βαρύτονο Σπύρο Τζέκο να τραγουδά συχνά σε μουσικές εκδηλώσεις αποσπάσματα από την άρια του γέρο-Γιάγκου. 

Το έργο υπέστη κατά καιρούς σημαντικές αλλοιώσεις. Όπως αναφέρει στο πρόγραμμα ο Κώστας Καρδάμης, ερευνητής και επίκουρος καθηγητής του Τ.Μ.Σ. του Ιονίου Πανεπιστημίου, «αυτές οι μεταγενέστερες  παρεμβάσεις είχαν ως αποτέλεσμα την παντελή αποδυνάμωση της όπερας τόσο από μουσικοδραματικής απόψεως όσο και σε σχέση με τα κοινωνικά μηνύματά της».

Ο Κώστας Καρδάμης συχνά φέρνει στο φως άγνωστα στοιχεία της μουσικής μας παράδοσης. Έτσι, οι ειδικοί επανεξετάζουν  και τοποθετούν τον Μάντζαρο, τον Ξύνδα και τόσους άλλους στην πρέπουσα θέση της ελληνικής μουσικής πρωτοπορίας. Το 2016 έφερε στο φως νέα ιδιόγραφα τεκμήρια της αρχικής μορφής του έργου.

Όσοι είχαμε την τύχη να παρευρεθούμε το Σάββατο 4/11/20017 στο Δημοτικό Θέατρο παρακολουθήσαμε μια εξαιρετική παράσταση του έργου στην αρχική του μορφή.

Ο αρχιμουσικός της Συμφωνικής Ορχήστρας της Φιλαρμονικής Εταιρείας, Άλκης Μπαλτάς, ένας καταξιωμένος μαέστρος με πολλές περγαμηνές, έχοντας στα χέρια του ολοκληρωμένο το έργο δούλεψε, καθοδήγησε και συντόνισε όλους τους μουσικούς συντελεστές της παράστασης, που ανταποκρίθηκαν με απόλυτη επιτυχία.

Ο Πέτρος Γάλλιας, έχοντας μουσική παιδεία και μακρόχρονη επιτυχημένη πορεία στον χώρο της Τέχνης, ανταποκρίθηκε επάξια στην πρόκληση της σκηνοθεσίας του έργου. Ευρηματικός, δίχως υπερβολές. Τοποθέτησε επί σκηνής τους πολυπρόσωπους συντελεστές του έργου βασιζόμενος σε αρμονικές χαράξεις,  λαμβάνοντας πάντα υπόψη του την ακουστική του χώρου. Οι κινήσεις των χωρικών επί σκηνής, συντονισμένες και καλά μελετημένες. Οι φωτισμοί απαλοί, δημιούργησαν μια ονειρική ατμόσφαιρα κερκυραϊκής υπαίθρου και ανέδειξαν τα λιτά και λειτουργικά σκηνικά του Άκη Χειρδάρη.

Η Πηνελόπη Μαμάλου, ενδυματολόγος, δούλεψε επάνω στη σκηνοθετική γραμμή του Πέτρου Γάλλια με επιτυχία. Δίχως χρωματικές υπερβολές, με κοστούμια που τόνιζαν τις καθημερινές ενδυματολογικές επιλογές των χωρικών, των πολιτικών, των παρατρεχάμενων, σε μια όχι τόσο πολύ μακρινή εποχή.

Η Συμφωνική ορχήστρα, γνωστή άλλωστε από παλαιότερες εμφανίσεις, ανταποκρινόμενη πλήρως στα κελεύσματα του μαέστρου, συγχρονισμένη, ζούσε τις ιστορικές στιγμές.

Οι σολίστες (Σωτήρης Τριάντης: υποψήφιος βουλευτής, Παντελής Κοντός: γέρο-Γιάγκος, Ρόζα Πουλημένου: Χριστίνα, Αντώνης Κορωναίος: Γιώργης, Πέτρος Καρύδης: κυρ-Δήμος, Άρης Προσπαθόπουλος: αστυνομικός κλητήρας) με θαυμάσια σκηνική παρουσία ενθουσίασαν το κοινό τόσο με τις άριές τους, που ξεδίπλωσαν το ταλέντο και τις ικανότητές τους, όσο και με τη συμμετοχή τους στα δρώμενα και στα χορωδιακά μέρη.

Στο διάλειμμα δύο παλιοί Κερκυραίοι σχολίαζαν τον προσκεκλημένο μας Αντώνη Κορωναίο. «Πρόκειται για καθαρόαιμο τενόρο», λέει ο ένας. Και ο άλλος: «Ο Παντελής μας, με πόση άνεση κινείται η φωνή του μεταξύ τενόρου και μπάσου!». Ξαφνικά ο ήχος από τη σκηνή μας καλούσε να καθίσουμε στις θέσεις μας και το σχόλιο τελείωσε.

Οι χορωδοί υπερέβησαν εαυτόν, μπήκαν βαθιά στην ατμόσφαιρα του έργου, συνεπήραν και συγκίνησαν το κοινό. Πρέπει να γίνει αναφορά στη Μιράντα Καλδή, καθηγήτρια διεύθυνσης χορωδίας του Τ.Μ.Σ. του Ιονίου Πανεπιστημίου, και στη Χριστίνα Καλλιαρίδου, διευθύντρια της Χορωδίας Κέρκυρας.

Το όλο εγχείρημα επέτυχε. Αξίζουν θερμά συγχαρητήρια σε όσους συνέβαλαν στην επιτυχία. Ειδικότερα στον πρόεδρο της Διοικητικής Επιτροπής,  Σπύρο Παδοβά, που νυχθημερόν μοχθούσε, αγωνιούσε και βοηθούσε ποικιλοτρόπως για το ανέβασμα και την επιτυχία της παράστασης.

Όλοι τους μας έκαναν να αισθανθούμε υπερήφανοι για τη μουσική μας παράδοση!

Υ.Γ.:  Το 2002, μετά από τρία χρόνια που χρειάστηκαν για να συντηρήσω την Αυλαία του Θεάτρου SanGiacommo,  παρουσίασα στο Δημοτικό μας Θέατρο τη συντηρημένη Αυλαία. Μου έκαναν τότε την τιμή να παρευρεθούν στην παρουσίαση οι δάσκαλοί μου, Σταύρος Μπαλτογιάννης, ζωγράφος-συντηρητής έργων τέχνης - επιθεωρητής συντηρήσεως αρχαιοτήτων,  και ο αείμνηστος Νίκος Χολέβας, καθηγητής στο Ε.Μ.Π.  Λάτρεις και γνώστες της ιστορίας της Κέρκυρας και οι δυο τους, μου ευχήθηκαν να έχω την τύχη να δω την Αυλαία να ανεβοκατεβαίνει στη σκηνή του Δημοτικού μας Θεάτρου σε παράσταση όπερας, όπως γινόταν στο SanGiacommo. Η Αυλαία ευρίσκεται αναρτημένη σε σταγκόνι της σκηνής του Δημοτικού Θεάτρου, στο μόνο μέρος ακόμη που προστατεύεται προς το παρόν από τα νερά της στέγης που πέφτουν στη σκηνή. Για να παρουσιαστεί η Αυλαία στη συγκεκριμένη παράσταση, θα έπρεπε να τοποθετηθεί σε άλλο σταγκόνι, γιατί στο σημείο που είναι αναρτημένη το κατέβασμά της εμποδιζόταν από τα σκηνικά. Δεν μπορούσαμε όμως να της αλλάξουμε θέση, γιατί, εάν έβρεχε, θα καταστρεφόταν η Αυλαία. Η στέγη του Δημοτικού Θεάτρου πάντα είχε προβλήματα και ουδέποτε δόθηκε ριζική λύση.

                                                                                                            Σπύρος Σουρτζίνος

                                                                                          Ζωγράφος-συντηρητής έργων τέχνης