Ευάλωτη η Κέρκυρα στην κλιματική αλλαγή

Ημ / νία: 15.11.15

Το συγκεκριμένο άρθρο, έχει ως σκοπό την ανάδειξη των επερχόμενων προβλημάτων, λόγω της κλιματικής αλλαγή με χρονικό ορίζοντα το 2050, σε τοπικό επίπεδο. Δυστυχώς λόγω της πολυπλοκότητας του θέματος δεν γίνεται να γίνει εκτενής και λεπτομερής παρουσίαση του προβλήματος. Έχει όμως στόχο την παρακίνηση των αρμοδίων για την διενέργεια διαλόγου και προβληματισμού με απώτερο στόχο την ανάληψη δράσης.

Το κλίμα είναι η μέση καιρική κατάσταση που επικρατεί σε μια ορισμένη περιοχή, για μεγάλη χρονική περίοδο και ποικίλλει λόγω φυσικών συνθηκών. Το κλίμα στον πλανήτη μας δεν ήταν ποτέ σταθερό, ωστόσο όπως έχει αποδειχτεί πρόσφατα, υπάρχουν διαφοροποιήσεις πέραν του φυσιολογικού.

Το κύριο αίτιο της κλιματικής αλλαγής είναι η παρέμβαση του ανθρώπου στον φυσικό κύκλο του διοξειδίου του άνθρακα (CO2). Τα τελευταία 150 χρόνια έχει υπάρξει καθοριστική η απερίσκεπτη καύση ορυκτών καυσίμων αλλά και οι κτηνοτροφικές δραστηριότητες που συμβάλουν στην εκπομπή μεθανίου, σε συνδυασμό με την αποψίλωση των δασών τα οποία απορροφούν τα αέρια του θερμοκηπίου. Με συνέπεια να έχουν διαταραχτεί ανεπανόρθωτα οι ισορροπίες στον κύκλο του CO2.

Η μεγάλη ποσότητα CO2 που πλέον συγκεντρώνεται στην ατμόσφαιρα, έχει συμβάλει στην αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη, ενώ η ταχύτητα με την οποία συντελείται αυτή η αύξηση είναι σημαντικά μεγαλύτερη από οποιαδήποτε φυσική διεργασία. Το αποτέλεσμα είναι η αδυναμία των φυσικών συστημάτων να προσαρμοστούν στα νέα δεδομένα. Η κλιματική αλλαγή, είτε εξαιτίας των διαταραχών που προκαλούνται από τον άνθρωπο, είτε εξαιτίας των γεωλογικών κύκλων, έχει γίνει ολοκάθαρα αντιληπτή και έχει δώσει σοβαρά σημάδια τα οποία δείχνουν την δριμύτητα του φαινομένου.

Ο περιορισμός της αύξησης της θερμοκρασίας στους 2°C, έχει αναγνωριστεί από το σύνολο της επιστημονικής κοινότητας, αλλά και από την Ευρωπαϊκή Ένωση, ως απαραίτητη προϋπόθεση για να αποφύγουμε τις χειρότερες επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής. Ήδη παρατηρούμε σοβαρές αρνητικές επιπτώσεις στα οικοσυστήματα και στους ανθρώπινους πληθυσμούς – όπως η τήξη των θαλάσσιων πάγων στην Αρκτική – ακόμα και με τη σημερινή αύξηση της θερμοκρασίας στους 0,8 °C σε σύγκριση με τα προβιομηχανικά επίπεδα. Αυτές θα μπορούσαν να προκαλέσουν θετικές ανατροφοδοτήσεις που θα επιφέρουν ακόμα μεγαλύτερη αύξηση της θερμοκρασίας και περαιτέρω δραματικές επιπτώσεις στα οικοσυστήματα του πλανήτη.

Η 4η Έκθεση Αξιολόγησης (AR4) της IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change) προβλέπει επιπλέον:

- Μέσα στις επόμενες δεκαετίες, τα αποθέματα νερού που είναι αποθηκευμένα στους παγετώνες και στις χιονισμένες περιοχές θα μειωθούν προκαλώντας ελλείψεις νερού σε περισσότερο από 1 δις ανθρώπους

- Το 20% με 30% όλων των ζωντανών οργανισμών στον πλανήτη θα αντιμετωπίζουν αυξημένο κίνδυνο εξαφάνισης, αν η άνοδος της μέσης παγκόσμιας θερμοκρασίας ξεπεράσει τους 1,5-2,5°C.

- Σε χαμηλότερα γεωγραφικά πλάτη, και κυρίως σε ξηρές και τροπικές περιοχές, ακόμα και μικρές αυξήσεις της θερμοκρασίας της τάξης των 1°C - 2°C, αναμένεται να αυξήσουν τον κίνδυνο λιμών

- Μετά το 2080 πολλά εκατομμύρια ανθρώπων αναμένεται να επηρεαστούν από πλημμύρες στα σπίτια και τις επιχειρήσεις τους εξαιτίας της ανόδου της στάθμης της θάλασσας κάθε χρόνο. Σε ιδιαίτερο κίνδυνο βρίσκονται πυκνοκατοικημένες περιοχές, καθώς και περιοχές που βρίσκονται σε χαμηλό υψόμετρο με περιορισμένες ικανότητες προσαρμογής.

Ολόκληρες περιοχές και μεγάλες πόλεις είναι καταδικασμένες, μακροπρόθεσμα, σε μερική εξαφάνιση κάτω από το νερό, ακόμη κι αν ο κόσμος περιορίσει την υπερθέρμανση του πλανήτη στους 2 βαθμούς Κελσίου, υπογραμμίζουν οι ερευνητές σε έκθεση που δόθηκε στη δημοσιότητα. Στους +2 βαθμούς Κελσίου, η στάθμη της θάλασσας θα συνεχίσει να ανεβαίνει, για να καλύψει περιοχές που σήμερα κατοικούνται από 280 εκατομμύρια ανθρώπους, σημειώνει η μελέτη του ερευνητικού ινστιτούτου Climate Central που δόθηκε στη δημοσιότητα τρεις εβδομάδες πριν από τη διάσκεψη για το κλίμα στο Παρίσι (COP21). Ωστόσο στους +4 βαθμούς Κελσίου, το φαινόμενο θα πλήξει περισσότερα από 600 εκατομμύρια ανθρώπους. Σημείο αναφοράς και ιδιαίτερη προσοχής είναι δε, ότι το κόστος από τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στην επικράτεια της Ελλάδας, ανέρχεται σε 700δις Ευρώ μέχρι το 2100.

Η κατάσταση στην Κέρκυρα: Η Κέρκυρα είναι κέντρο πολιτιστικής κληρονομιάς και φυσικού κάλους. Η οικονομία της, τις τελευταίες δεκαετίες, είναι βασισμένη στον τουρισμό και στο εμπόριο – παροχή υπηρεσιών τριτογενούς τομέα κυρίως. Συνδέεται με την ηπειρωτική χώρα και όχι μόνο μέσω του σύγχρονου λιμανιού της και μέσω του αεροδρομίου της. Σημειωτέων, είναι πόλος έλξης παγκόσμιας εμβέλειας. Δυστυχώς, όμως δεν θα μείνει ανεπηρέαστη από την κλιματική αλλαγή, μάλιστα, οι προβλέψεις και οι γεωγραφικές αποτυπώσεις δείχνουν εκτενώς το επερχόμενο πρόβλημα στο περιβάλλον της Κέρκυρας. Αν ο εκάστοτε αρμόδιος αναπτυξιακού σχεδιασμού και διαχείρισης έργων αμελήσει αυτά τα στοιχεία και δεν τα λάβει υπόψη του, τότε οι συνέπειες θα είναι καταστροφικές για όλο το νησί μας.

Δεν θα ήθελα να μακρηγορήσω, άλλωστε λένε μία εικόνα χίλιες λέξεις. Θα σας παραθέσω παρακάτω τις εικόνες από τον διαδραστικό χάρτη της έρευνας στο πιο αισιόδοξο και στο πιο απαισιόδοξο σενάριο περικοπής εκπομπών, αύξησης της θερμοκρασίας και συνεπώς αύξηση της στάθμης της θάλασσας. 

Βέλτιστο σενάριο {Αριστερά 0.7 °C αύξηση (απίθανο σύμφωνα με την επιστημονική κοινότητα), Δεξιά 1.1 °C αύξηση (απίθανο ξανά)} Χρονικός Ορίζοντας: 2050

Χειρότερο Σενάριο {Αριστερά Αύξηση 4°C, Δεξιά Αύξηση 2°C} Χρονικός Ορίζοντας: 2050

Παρατηρούμε λοιπόν μια τρομακτική αλλαγή σε σχέση με την τωρινή ακτογραμμή. Τα ζητήματα που προκύπτουν είναι πολλά, ταχέως αναδυόμενα και δεν είναι δυνατόν να αναλυθούν όλα σε ένα άρθρο.

Κύρια προβλήματα αλλαγής παράκτιας ζώνης:

1. Αεροδρόμιο Κέρκυρας

2. Λιμάνι Κέρκυρας

3. Διείσδυση θαλασσινού νερού σε κατοικημένες περιοχές.

4. Καταστροφή υποδομών τουρισμού.

Είναι αναγκαίο να δράσουμε, είναι αναγκαίο να διασφαλίσουμε τους πόρους για την ανάπτυξη νέων έργων. Επιτακτική ανάγκη είναι η εξεύρεση λύσης για το αεροδρόμιο καθώς και για το λιμάνι, αναφορικά με την διασφάλιση ικανότητας σύνδεσης με την ηπειρωτική χώρα. Επιτακτική ανάγκη είναι και η εκπόνηση σχεδίου δράσης για τις αλλαγές σε όλη την παράκτια ζώνη.

*Να σημειωθεί ότι η αποτύπωση είναι εστιασμένη στο κέντρο της Κέρκυρας, για λόγους έκτασης του άρθρου.

Υ.Γ: Είναι ευθύνη όλων μας, ατομικά και συλλογικά. Είναι η διασφάλιση του τόπου μας για τις μελλοντικές γενιές. Θα επενδύσουμε ή όχι?

Το προφίλ του αρθρογράφου: Σπούδασε την επιστήμη του Περιβάλλοντος στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου με Μεταπτυχιακές Σπουδές σε θέματα ενέργειας στο Πανεπιστήμιο Πειραιά. Εργάζεται ως σύμβουλος σε θέματα ενέργειας, στρατηγικής και οικονομίας, με ενδιαφέροντα στα πεδία: κλιματική αλλαγή και ενέργεια,περιβάλλον και φυσικοί πόροι.

Οικονόμου Βασίλειος-Χρήστος. Αθήνα, Νοέμβριος, 2015