Συνέντευξη στον Θέμη Μουμουλίδη, σκηνοθέτης της τραγωδίας «Αντιγόνη» του Σοφοκλή

Ημ / νία: 21.07.16

O Θέμης Μουμουλίδης, σκηνοθέτης της αρχαίας τραγωδίας «Αντιγόνη» του Σοφοκλή, την οποία θα παρακολουθήσουμε στην Κέρκυρα, την Πέμπτη 21 Ιουλίου και Παρασκευή 22 Ιουλίου, μίλησε στο Corfuland.gr και στις Φείζη - Τσάτσου Φωτεινή και Ιωάννα Καραγιαννίδου.

Γιατί επιλέξατε να ανεβάσετε την "Αντιγόνη" αυτή τη χρονική περίοδο;

Μ.Θ. Γιατί έρχεται από πέρσι, έγινε και πέρυσι η "Αντιγόνη", είναι μια επανάληψη. Είναι ένα κείμενο διαχρονικό, ένα κείμενο που διαβάζεται με πολύ ενδιαφέρον στη σημερινή εποχή, ένα κείμενο πολιτικό, που μιλάει για διαχρονικές αδυναμίες του συστήματος της εξουσίας. Ο Κρέων είναι ένας εξουσιαστής, αντιλαμβάνεται την εξουσία με τον δικό του τρόπο και στην πραγματικότητα νομοθετεί και με τον δικό του τρόπο. Είναι ένα μεγάλο διαχρονικό πρόβλημα, άρα λοιπόν η Αντιγόνη, ως μορφή αντίστασης απέναντι σε αυτή την αλαζονεία της εξουσίας, είναι ένα σύγχρονο πρόσωπο.

Πόσο εύκολο είναι στη δύσκολη οικονομική περίοδο που ζούμε να ανέβει μια παράσταση; Επηρεάζονται τα μέσα και τα υλικά που χρησιμοποιείτε;

Μ.Θ. Το θέατρο έτσι και αλλιώς έχει ένα ένστικτο αυτοσυντήρησης από μόνο του. Έχει μια προσαρμοστικότητα σε κάθε εποχή. Πέρασε την εποχή των μεγάλων ακριβών παραγωγών όσον αφορά τα σκηνικά και τα κοστούμια και τώρα λοιπόν αξιοποιεί κυρίως τους ηθοποιούς. Υπάρχει σε όλο το φάσμα της θεατρικής έκφρασης μια αίσθηση μινιμαλισμού, δηλαδή τα εικαστικά στοιχεία ήταν ακριβά σε σκηνικά ή πολύ ακριβά κοστούμια, νομίζω πως αυτά αρχίζουν και φεύγουν σιγά-σιγά. Άρα η οικονομική κρίση κάνει το θέατρο αλλά και την πραγματικότητα, τη δημιουργία πιο σημαντική, πιο δημιουργική κατά την γνώμη μου πέρα από τον μινιμαλισμό, αλλά και πιο προσαρμοστική. 

Με ποια κριτήρια επιλέγετε τους ηθοποιούς για να αποδώσουν τους ρόλους;

Μ.Θ. Η 5η Εποχή είναι μια ομάδα, η οποία δουλεύει τα τελευταία δέκα χρόνια μαζί. Άρα λοιπόν το πρώτο κριτήριο είναι η ύπαρξη ενός πυρήνα ηθοποιών που μονίμως βρίσκεται και από την άλλη είναι σημαντικοί ηθοποιοί που θέλουμε κάθε φορά να συνεργαστούμε. Αυτά είναι τα κριτήρια και αν παρακολουθήσετε την διαδρομή της 5ης Εποχής θα δείτε ότι στην πραγματικότητα το καινούργιο πρόσωπο στην παρέα μας είναι ο κύριος Τσακίρογλου.

Υπάρχουν κάποιες βασικές οδηγίες που δίνετε στους ηθοποιούς ώστε να ενσαρκώσουν καλύτερα τους ρόλους;

Μ.Θ. Είναι μια διαδικασία ολόκληρη, η οποία δεν έγκειται μόνο σε μια άποψη προσωπική που  πρέπει να έχει κάθε ηθοποιός και κάθε σκηνοθέτης και που μας δημιουργείται κάθε φορά στην πρόβα. Επομένως η πρόβα, η δοκιμή είναι το σημαντικότερο στοιχείο της θεατρικής δημιουργίας.

Ετεοκλής και Πολυνείκης, δύο αδέλφια. Ένας μεγάλος εμφύλιος πολέμος. Μπορεί να γίνει παραλληλισμός με σημερινούς πολέμους;

Μ.Θ. Θα έλεγα όχι. Θα έλεγα σε διαφορετικές εποχές, αλλά σήμερα όχι.

Σήμερα ακούσαμε ότι ο Ερντογάν αποφάσισε οι νεκροί πραξικοπηματίες να μην  ταφούν. 

Μ.Θ. Ο Ερντογάν στηρίζει απόλυτα κάθε έννοια Κρέοντα, μονάρχη ή ενός αλαζόνα  ανθρώπου που παίρνει και θέση εισάγοντας στους νεκρούς πέρα από την ύβρη, το δράμα.  

Άρα μπορούμε να πούμε ότι ο κρατικός έλεγχος στην Τουρκία ισούται με τον Κρέοντα;

Μ.Θ.  Όχι ο κρατικός έλεγχος. Δε γνωρίζω πως λειτουργεί η Τουρκία δεν είμαι ειδικός, αλλά νομίζω ότι το φαινόμενο Ερντογάν είναι ένα φαινόμενο παγκόσμιο το ότι έχει κυριαρχία πάνω σε ζωντανούς και νεκρούς, είναι μια αυταρχική συμπεριφορά.

Η απόφαση του Κρέοντα είναι ύβρις απέναντι στους θεούς ή αποκατάσταση της τάξης;

Μ.Θ. Η απόφαση του Κρέοντα είναι ύβρις απέναντι στους ανθρώπινους νόμους. Υπάρχει το γραπτό και το άγραφο δίκαιο. Το άγραφο δίκαιο λοιπόν επιβάλλει μια σειρά συμπεριφορών σε όλους μας και σε ηθικών συμπεριφορών, τις οποίες οφείλουμε να τηρούμε απέναντι σε ζωντανούς και νεκρούς. Είναι ο σύγχρονος πολιτισμός, δυτικός κυρίως πολιτισμός τα τελευταία δυόμιση χιλιάδες χρόνια, τα υπόλοιπα είναι τιμωριτικές διαδικασίες.

Ποιος είναι τελικά ο νικητής; Υπάρχει νικητής;

Μ.Θ.  Όχι, ποτέ δεν υπάρχει νικητής. Υπάρχουν σημειολογικές συμπεριφορές, σύμβολα είναι και οι δύο ήρωες, με βάση τα οποία μπορούμε να ταξιδεύουμε στην ιστορία και να κάνουμε αναγνώσεις για την εποχή μας και για κάθε εποχή. Αλλά νικητής και νικημένος δεν υπάρχει και αυτό το αποφασίζει κάθε φορά η ιστορία και ο κάθε άνθρωπος ξεχωριστά. Όπως και κάθε έργο τέχνης. 

Γεννάει ερωτήματα στο θεατή η παράσταση; Για ποιον λόγο να έρθει κανείς να την παρακολουθήσει;

Μ.Θ. Κατ' αρχάς στην παράσταση αυτή μπορεί κάποιος να παρακολουθήσει με πολύ ανάγλυφο και  σημαντικό τρόπο, μέσα από μια καινούργια μετάφραση, την ιστορία. Η ιστορία του έργου είναι γνωστή ως "ο Κρέων δεν αφήνει να ταφεί ο Πολυνείκης και η Αντιγόνη αποφασίζει να τον θάψει". Αυτό είναι ο πυρήνας της ιστορίας και από κει και πέρα υπάρχει και όλη η σκέψη γύρω από αυτό. Νομίζω ότι ο θεατής φεύγει βαθιά προβληματισμένος από την ανάγνωση αυτή, αν δεν σταθεί σε λεπτομέρειες, δηλαδή σε άλλα στοιχεία, στις ερμηνείες και λοιπά που όλα αυτά βέβαια συμβάλλουν. Νομίζω η παράσταση αφηγείται με έναν πολύ ειλικρινή και ουσιαστικό τρόπο μια μεγάλη τραγωδία. Αυτό είναι και το στοιχείο που είναι μια μεγάλη επιτυχία τα τελευταία δύο χρόνια.

Ευχαριστώ πάρα πολύ.

Εγώ σας ευχαριστώ. Γεια σας. 

Επιμέλεια: Φείζη - Τσάτσου Φωτεινή και Ιωάννα Καραγιαννίδου