Οκτώβριος 1944: Η Κέρκυρα γιορτάζει την απελευθέρωσή της. Συγκλονιστικό βίντεο

Εμφανίσεις:

Ημ / νία: 23.10.26

Οι δρόμοι της παλιάς πόλης πλημμυρισμένοι από κόσμο, ελληνικές σημαίες, Βρετανοί στρατιώτες και δύο κερκυραϊκές φιλαρμονικές επικεφαλής της πομπής. Ένα αυθεντικό φιλμ του 1944 ζωντανεύει τις ιστορικές ημέρες της απελευθέρωσης.

Τον Οκτώβριο του 1944, η Κέρκυρα ζούσε μία από τις σημαντικότερες στιγμές της νεότερης ιστορίας της. Ύστερα από τριάμισι χρόνια κατοχής, πρώτα από τους Ιταλούς και στη συνέχεια από τους Γερμανούς, οι κάτοικοι του νησιού υποδέχονταν την ελευθερία.

Οι δρόμοι της πόλης, που έναν χρόνο νωρίτερα είχαν γνωρίσει τη φρίκη των γερμανικών βομβαρδισμών, γέμιζαν τώρα με ανθρώπους που πανηγύριζαν. Σημαίες κυμάτιζαν πάνω από το συγκεντρωμένο πλήθος και οι φιλαρμονικές έδιναν τον ρυθμό στους εορτασμούς.

Αυτές ακριβώς τις στιγμές διασώζει ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον κινηματογραφικό ντοκουμέντο, το War Pictorial News No. 185, που φυλάσσεται στο αρχείο του βρετανικού Imperial War Museums.

Πρόκειται για αυθεντικό ασπρόμαυρο κινηματογραφικό επίκαιρο του 1944, το οποίο περιλαμβάνει σκηνές από την απελευθέρωση της Κέρκυρας και την υποδοχή των βρετανικών στρατιωτικών δυνάμεων.

Η παλιά πόλη μετατρέπεται σε μια μεγάλη γιορτή

Σύμφωνα με την επίσημη περιγραφή του κινηματογραφικού αρχείου, οι εικόνες παρουσιάζουν τους Κερκυραίους να συμμετέχουν σε μια μεγάλη παρέλαση απελευθέρωσης στους δρόμους της πόλης.

Πολίτες κρατούν ελληνικές σημαίες και κλαδιά φοινίκων, σύμβολα νίκης και ειρήνης. Βρετανοί κομάντος, με τον στρατιωτικό τους εξοπλισμό, περνούν ανάμεσα σε συγκεντρωμένους κατοίκους που τους υποδέχονται με ενθουσιασμό.

Το πλήθος κατακλύζει τους δρόμους. Η παρουσία των κατοίκων δεν αποτελεί απλώς το σκηνικό μιας στρατιωτικής παρέλασης. Είναι η δημόσια έκφραση της ανακούφισης μιας κοινωνίας που έβγαινε από την Κατοχή.

Άνδρες, γυναίκες και παιδιά συμμετέχουν στις εκδηλώσεις, ενώ οι ελληνικές σημαίες κυριαρχούν στις εικόνες που περιγράφει το αρχείο.

Οι σκηνές αυτές έχουν ιδιαίτερη ιστορική αξία, καθώς αποτυπώνουν τη συμμετοχή του ίδιου του πληθυσμού στους εορτασμούς της απελευθέρωσης και όχι μόνο την παρουσία των στρατιωτικών δυνάμεων.

Οι δύο φιλαρμονικές επικεφαλής της πομπής

Ίσως το πιο χαρακτηριστικό στοιχείο του κινηματογραφικού ντοκουμέντου είναι η παρουσία των φιλαρμονικών.

Η επίσημη καταγραφή του Imperial War Museums αναφέρει ρητά ότι δύο φιλαρμονικές της πόλης προηγούνται της πομπής της απελευθέρωσης.

Η πληροφορία αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς επιβεβαιώνει μέσα από πρωτογενές βρετανικό κινηματογραφικό υλικό τον ρόλο της μουσικής στους εορτασμούς.

Σύμφωνα με τοπικές ιστορικές μαρτυρίες, οι δύο φιλαρμονικές ήταν η Παλαιά Φιλαρμονική, δηλαδή η Φιλαρμονική Εταιρεία Κερκύρας, και η Φιλαρμονική Εταιρεία «Μάντζαρος». Η ονομαστική ταυτοποίησή τους δεν περιλαμβάνεται στην περιγραφή του βρετανικού αρχείου και χρειάζεται επιβεβαίωση από τα ίδια τα κινηματογραφικά καρέ ή τα αρχεία των δύο μουσικών σωματείων.

Η παρουσία τους, πάντως, αποτυπώνει ένα χαρακτηριστικό στοιχείο της κερκυραϊκής κοινωνίας: τη βαθιά σύνδεση της μουσικής με τις σημαντικές δημόσιες στιγμές της πόλης.

Οι φιλαρμονικές δεν συμμετείχαν απλώς ως μουσικά σύνολα σε μια εορταστική εκδήλωση. Εκπροσωπούσαν μια μακρά παράδοση μουσικής παιδείας και κοινωνικής συμμετοχής, που είχε διατηρηθεί ακόμη και μέσα στις δύσκολες συνθήκες του πολέμου.

Τον Οκτώβριο του 1944, η μουσική τους συνδέθηκε με την επιστροφή της ελευθερίας.

Οι Βρετανοί κομάντος και η υποδοχή τους

Το κινηματογραφικό επίκαιρο περιλαμβάνει επίσης σκηνές από την αποβίβαση βρετανικών στρατιωτικών δυνάμεων στην Κέρκυρα.

Σύμφωνα με το Imperial War Museums, στις 12 Οκτωβρίου 1944 Βρετανοί κομάντος αποβιβάστηκαν στο νησί και έγιναν δεκτοί από Έλληνες αντάρτες και κατοίκους.

Στο υλικό καταγράφεται ακόμη η αποβίβαση βρετανικών στρατιωτικών οχημάτων, ενώ ένοπλοι στρατιώτες διασχίζουν δρόμους ανάμεσα στο συγκεντρωμένο πλήθος.

Η παρουσία τους εντάσσεται στις συμμαχικές επιχειρήσεις που πραγματοποιήθηκαν στο Ιόνιο και στις δυτικές ακτές της Ελλάδας κατά τη γερμανική υποχώρηση.

Εδώ χρειάζεται μια σημαντική ιστορική διευκρίνιση: η 10η Οκτωβρίου καταγράφεται ως ημέρα απελευθέρωσης της Κέρκυρας, ενώ το κινηματογραφικό υλικό περιλαμβάνει γεγονότα που ακολούθησαν, μεταξύ των οποίων η βρετανική απόβαση της 12ης Οκτωβρίου. Συνεπώς, οι εορτασμοί που καταγράφονται στο φιλμ δεν πρέπει να αποδίδονται όλοι αυτομάτως στην ίδια ημερομηνία.

Η αξία των κινηματογραφικών εικόνων

Το συγκεκριμένο φιλμ αποτελεί μια πολύτιμη οπτική μαρτυρία της εποχής.

Σε αντίθεση με τις μεταγενέστερες περιγραφές και τις προφορικές αναμνήσεις, η κινηματογραφική κάμερα κατέγραψε πραγματικές εικόνες από τους εορτασμούς.

Το πλήθος στους δρόμους, οι σημαίες, η στρατιωτική παρουσία και, κυρίως, οι δύο φιλαρμονικές που προηγούνται της πομπής συνθέτουν μια εικόνα της απελευθερωμένης Κέρκυρας.

Η αξία του ντοκουμέντου γίνεται ακόμη μεγαλύτερη αν αναλογιστεί κανείς τις καταστροφές που είχε υποστεί η πόλη τον Σεπτέμβριο του 1943.

Η Κέρκυρα που εμφανίζεται να πανηγυρίζει τον Οκτώβριο του 1944 είναι η ίδια πόλη που είχε δει ιστορικά κτίρια, κατοικίες και πολιτιστικούς θησαυρούς να καταστρέφονται από τους βομβαρδισμούς.

Μέσα σε αυτό το ιστορικό πλαίσιο, η συμμετοχή των κατοίκων στους πανηγυρισμούς αποκτά ιδιαίτερη σημασία.

Δεν πρόκειται μόνο για την υποδοχή των Συμμάχων. Πρόκειται για τη συλλογική έκφραση της χαράς για το τέλος της γερμανικής κατοχής.

Ένα σπάνιο τεκμήριο της κερκυραϊκής ιστορίας

Το War Pictorial News No. 185 δημιουργήθηκε το 1944 από τη βρετανική υπηρεσία κινηματογραφικών επικαίρων, με παραγωγική υποστήριξη του βρετανικού Υπουργείου Πληροφοριών.

Η ταινία είναι ασπρόμαυρη, έχει συνολική διάρκεια περίπου δέκα λεπτών και περιλαμβάνει επίσης σκηνές από την απελευθέρωση άλλων περιοχών της Ελλάδας.

Το γεγονός ότι οι εορτασμοί της Κέρκυρας συμπεριλήφθηκαν σε ένα διεθνές πολεμικό κινηματογραφικό επίκαιρο αναδεικνύει τη θέση του νησιού στις στρατιωτικές και πολιτικές εξελίξεις εκείνων των ημερών.

Πάνω απ' όλα, όμως, οι εικόνες διασώζουν μια ιστορική στιγμή με έντονο ανθρώπινο χαρακτήρα.

Μια πόλη που είχε γνωρίσει τον πόλεμο και την καταστροφή, τώρα πανηγύριζε. Και στην κεφαλή της πομπής, όπως ακριβώς ταίριαζε στην κερκυραϊκή παράδοση, βρίσκονταν οι φιλαρμονικές της.

Η μουσική, οι σημαίες και το πλήθος των κατοίκων στους δρόμους συνθέτουν την εικόνα της Κέρκυρας που υποδέχτηκε την ελευθερία τον Οκτώβριο του 1944.

Κάντε Κλικ Βίντεο