13 Σεπτεμβρίου 1943: η μαύρη σελίδα της ιστορίας της Κέρκυρας και η μεγάλη καταστροφή

Εμφανίσεις:

Ημ / νία: 13.09.19

Μια από τις μαύρες σελίδες της Κερκυραϊκής ιστορίας ήταν η νύχτα της 13ης Σεπτεμβρίου 1943 καθώς και η επόμενη ημέρα γιορτής του Τιμίου Σταυρού όταν οι εμπρηστικές βόμβες των γερμανικών αεροπλάνων  σκόρπισαν το θάνατο και την καταστροφή.

Τα γεγονότα πριν τον βομβαρδισμό

Στις 8 Σεπτεμβρίου 1943 υπογράφεται ανακωχή άνευ όρων μεταξύ των Συμμάχων και της Ιταλίας. Η διαταγή του Αρχηγείου των ιταλικών δυνάμεων ανέφερε ότι οι Ιταλοί στρατιώτες μετά την συνθηκολόγηση έπρεπε να κρατήσουν υπό  ιταλική κατοχή τα νησιά της Κέρκυρας και της Κεφαλονιάς. Εκείνο το διάστημα το 18ο Σύνταγμα της ιταλικής  μεραρχίας Acqui βρισκόταν στην Κέρκυρα υπό τον συνταγματάρχη Luigi Lusignani.

Τις επόμενες μέρες ήταν φανερό ότι οι Ιταλοί ήταν έτοιμοι να αντισταθούν στους πρώην συμμάχους τους. Έτσι, την 11η Σεπτεμβρίου με σήματα της 7ης ιταλικής στρατιάς δίνεται η διαταγή για αντίσταση κατά των Γερμανών.

Η Κέρκυρα είχε στρατηγική σημασία και για τους δύο αντίπαλους. Οι Ιταλοί ήθελαν τον πλήρη έλεγχο του νησιού για να δέχονται ενισχύσεις από τους Συμμάχους ενώ οι Γερμανοί δεν ήθελαν με τίποτα η Κέρκυρα να χρησιμοποιηθεί από τους Συμμάχους για απόβαση ενάντια στις θέσεις τους στην Ελλάδα. Αυτός ήταν και ο βασικός λόγος που η Κέρκυρα ήταν η πρώτη που δέχτηκε την γερμανική επίθεση.                                  

Η εφιαλτική νύχτα της 13ης Σεπτεμβρίου

 Από πολύ νωρίς ακούγονταν ο εκνευριστικός βόμβος των κινητήρων των γερμανικών αεροπλάνων πάνω από την πόλη. Οι εμπρηστικές βόμβες τους ήταν μικροσκοπικές και αθόρυβες. Πλήθος κόσμου όταν αντιλήφθηκε τις εστίες φωτιάς άρχισε να ξεχύνεται στους δρόμους. Σύμφωνα με τον ιστορικό ερευνητή,  Γιώργο Αθανάσαινα κατά τα ξημερώματα της επόμενης μέρας όλη η πόλη φλεγόταν. Στρατιώτες και πολίτες μέσα από ερείπια που κάπνιζαν ακόμα προσπαθούσαν να βγάλουν γέρους, ανήμπορους, συζύγους και φίλους.

Συγκλονιστική είναι η περιγραφή της κατάστασης από τον Γιάννη Μανούσακα (ένας από τους κρατούμενους στο Λαζαρέτο) που έζησε τα γεγονότα της βραδιάς της 13^ης Σεπτεμβρίου. «Δεν είναι μπορετό σ’ εμένα τον αγράμματο να περιγράψω κείνο το μακάβριο μεγαλείο της καταστροφής. Ήτανε σα να γιόρταζε η ίδια η πολιτεία τον αφανισμό της κι είχε μεταβληθεί σε φωταγωγημένη κόλαση».

Μεγάλο μέρος του πληθυσμού άρχισε να εγκαταλείπει την πόλη ή να βρίσκει καταφύγιο στις στοές των φρουρίων. Αρκετοί έτρεξαν να σωθούν στο ναό του Αγίου Σπυρίδωνα. Τα παιδιά του Ορφανοτροφείου και οι τρόφιμοι του Γηροκομείου έφτασαν στα χωριά με τα πόδια. Οι  κάτοικοι των χωριών τους προσέφεραν τα απαραίτητα ενώ ομάδες νέων στα διαλλείματα των βομβαρδισμών συγκέντρωναν ρούχα που περίσσευαν και τα μετέφεραν στους ανθρώπους των καταφυγίων της πόλης.

Απολογισμός της μεγάλης καταστροφής

Οι βομβαρδισμοί συνεχίστηκαν σε καθημερινή βάση έως τις 27 Σεπτεμβρίου. Άφησαν πίσω, όμως, νεκρούς, τραυματίες και άστεγους.

Μεταξύ των κτιρίων που καταστράφηκαν ολοσχερώς ή κάηκαν στο εσωτερικό ήταν το Δημοτικό Θέατρο, η ρωμαιοκαθολική Ανουτσιάτα, η Ιόνιος Βουλή, η Ιόνιος Ακαδημία μαζί με το Αρχείο της καθώς και η Δημόσια Βιβλιοθήκη με σπάνιες εκδόσεις. Κάηκαν 150.000 τόμοι βιβλίων.

Ακόμα, μεγάλες καταστροφές υπέστη ο Μαρκάς, η αγορά της Κέρκυρας, το Ψυχιατρείο, το Γηροκομείο, το Ορφανοτροφείο, το ξενοδοχείο Bella Venezia  και η κατοικία του Λατίνου Αρχιεπισκόπου. Επίσης, καταστράφηκαν τα περισσότερα κτίρια της Εβραϊκής Συνοικίας και μια από τις Συναγωγές και πολλοί ορθόδοξοι ναοί: Παναγία Οδηγήτρια, Αγία Τριάδα, Ταξιάρχες, Άγιοι Πατέρες, Παντοκράτορας ( Καμπιέλο), Άγιος Ελευθέριος, Αγία Αικατερίνη και Υπαπαντή. Τέλος, 842 οικογένειες έμειναν χωρίς στέγη σε μια νύχτα. 

Συντάκτης: Νίκος Στούπης